Turkse minister Hakan Fidan dreigt SDF met militair ingrijpen
De Turkse minister van Buitenlandse Zaken Hakan Fidan heeft zaterdag aangegeven dat Ankara militair zal optreden als de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) zich niet houden aan het akkoord van maart om op te gaan in de Syrische staatsstructuren. Volgens Fidan laten recente signalen zien dat de overwegend Koerdisch geleide SDF “geen intentie” heeft om het integratieproces serieus uit te voeren.
Eis: één leger, één bevelsstructuur in Syrië
In een gesprek met Reuters aan de zijlijn van het Doha Forum stelde Fidan dat de SDF probeert om langs het akkoord heen te manoeuvreren in plaats van richting eenheid onder Damascus te bewegen. Turkije beschouwt de SDF als een terroristische organisatie en benadrukt al langer dat er in Syrië maar één militaire commandostructuur mag bestaan. Volgens Fidan moet de bevelslijn uit één centrum komen: er kan niet “twee legers in één land” zijn. Tegelijk erkende hij dat er op het niveau van lokaal bestuur verschillende regelingen en afspraken mogelijk zijn.
Context: Syrië na de val van Assad en openstaande minderhedenkwesties
De uitspraken van Fidan komen bijna een jaar nadat het regime van Bashar al-Assad ten val kwam en een nieuwe Syrische interim-regering aantrad. Die probeert een kwetsbare overgang te managen in een land met een complexe samenstelling van etnische en religieuze minderheden. Fidan onderstreepte dat kwesties rond rechten en vertegenwoordiging van minderheden nog niet zijn opgelost. De Turkse steun aan de nieuwe autoriteiten in Damascus is volgens hem daarom geen “blanco cheque” om bepaalde groepen te marginaliseren. Hij gaf wel aan dat Damascus stappen zet richting nationale eenheid.
Beschuldiging richting Israël en bufferzone-plannen
Fidan wees daarbij met nadruk naar Israël als factor die de Syrische stabiliteit onder druk zou zetten. Hij noemde “Israëlische destabilisatiepolitiek” het belangrijkste obstakel voor verdere vooruitgang. Israël heeft dit jaar zijn luchtaanvallen op Zuidwest-Syrië opgevoerd, onder verwijzing naar dreigingen nabij de grens. Premier Benjamin Netanyahu gaf eerder in de week aan dat Syrië een gedemilitariseerde bufferzone zou moeten inrichten van Damascus tot aan de grens, wat door Damascus en veel regionale actoren als ingrijpende inmenging wordt gezien.
Gaza-plan van Trump en Turkse rol als bemiddelaar
Naast Syrië ging Fidan ook in op de onderhandelingen over het plan van de Amerikaanse president Trump om een einde te maken aan de twee jaar durende oorlog in Gaza. Volgens Fidan is een “geloofwaardige Palestijnse burgerlijke administratie” in de Gaza-strook nodig, samen met een zorgvuldig gescreende politie, om ontwapening van Hamas mogelijk te maken. Hij schetste een volgorde: eerst moet een Palestijns technisch comité het bestuur van Gaza overnemen, vervolgens moet er een Palestijnse politie-eenheid worden gevormd die instaat voor de veiligheid, expliciet niet onder controle van Hamas.
Turkije als garant en mogelijke deelnemer aan stabilisatiemacht
Turkije, NAVO-lid en een van de scherpste critici van de Israëlische operatie in Gaza, speelde een belangrijke rol bij het tot stand brengen van het staakt-het-vuren en is formeel een van de garanties van de overeenkomst. Ankara heeft aangegeven bereid te zijn deel te nemen aan een internationale stabilisatiemacht in Gaza, zoals voorgesteld in het plan. Israël verzet zich daar sterk tegen, maar volgens Fidan oefent Washington druk uit op Israël om Turkse deelname te accepteren.
Sancties rond S-400 en relatie tussen VS en Turkije
Op de Turks-Amerikaanse relatie ging Fidan eveneens in. Hij zei dat er vooruitgang wordt geboekt bij het wegnemen van de Amerikaanse sancties die in 2020 werden opgelegd vanwege de Turkse aankoop van het Russische S-400-luchtafweersysteem. Fidan zei ervan overtuigd te zijn dat er “binnen afzienbare tijd” een oplossing gevonden zal worden om die belemmering op te heffen, waarmee de weg vrijer zou worden voor nauwere samenwerking tussen Ankara en Washington.
Oorlog in Oekraïne en risico op ‘mediator-moeheid’
Ook de oorlog in Oekraïne kwam aan bod. Fidan noemde het Amerikaanse 28-puntenplan om het conflict te beëindigen een “startpunt” dat nu verder evolueert. Hij riep alle betrokken partijen op aan de onderhandelingstafel te blijven en waarschuwde voor een situatie waarin bemiddelaars of partijen afhaken. Zijn zorg is dat “niemand de tafel verlaat” en dat de Verenigde Staten niet ontmoedigd raken in hun pogingen om een diplomatiek traject open te houden.
Ankara’s regionale strategie en druk op de SDF
De brede agenda in Fidan’s verklaringen, van Gaza en Syrië tot Libanon en Oekraïne, laat zien dat Turkije zijn invloed in meerdere conflictdossiers tegelijk probeert uit te oefenen. Binnen dat grotere plaatje blijft de SDF voor Ankara een cruciaal aandachtspunt. Turkije dringt erop aan dat de Koerdisch geleide strijdmacht volledig wordt geïntegreerd onder de Syrische staatsmacht en dat er een enkele militaire hiërarchie ontstaat.
Volgens Fidan heeft Ankara de SDF tot het einde van dit jaar de tijd gegeven om het akkoord uit maart uit te voeren. Blijft daadwerkelijke integratie uit, dan houdt Turkije volgens zijn woorden vast aan de mogelijkheid van militair ingrijpen, een dreiging die direct gevolgen kan hebben voor de Koerdische gebieden in Noord- en Oost-Syrië en voor de verdere vormgeving van de Syrische overgang.
