Plan van Maliki-coalitie wil vertrek VS loskoppelen van ontwapening Iraakse milities
Het idee is om eerst het Amerikaanse vertrek af te handelen en daarna verder te onderhandelen over de wapens van de milities.
De State of Law Coalition van voormalig Iraaks premier Nouri al-Maliki wil het vertrek van Amerikaanse troepen loskoppelen van de ontwapening van gewapende groepen in Irak. Dat melden Iraakse politieke bronnen.
Het voorstel moet meer ruimte creëren voor onderhandelingen met gewapende facties die weigeren hun wapens in te leveren. Tegelijkertijd zou de bestaande planning voor het vertrek van Amerikaanse troepen intact blijven.
Het plan wordt nog besproken en is nog geen officieel besluit van de Iraakse regering.
Twee processen niet tegelijkertijd
Volgens de politieke bronnen wil State of Law voorkomen dat twee gevoelige veiligheidsdossiers tegelijkertijd worden uitgevoerd.
Het vertrek van Amerikaanse troepen zou daarom als een afzonderlijk proces moeten worden behandeld. Pas daarna zou de volgende fase rond de wapens van gewapende groepen volgen.
Tussen beide stappen kan een korte overgangsperiode komen.
Het idee daarachter is om gewapende facties meer zekerheid te geven. Verschillende groepen stellen al langere tijd dat zij hun wapens nodig hebben zolang buitenlandse militairen in Irak aanwezig zijn.
Vooral door Iran gesteunde groepen gebruiken de Amerikaanse aanwezigheid als argument om ontwapening af te wijzen.
Door beide processen van elkaar te scheiden, kan Baghdad deze groepen eerst wijzen op het vertrek van de Amerikaanse troepen. Daarna kunnen onderhandelingen over hun wapens worden voortgezet.
Risico op nieuw uitstel
Het voorstel kan een directe confrontatie tussen de Iraakse staat en gewapende groepen helpen voorkomen. Tegelijkertijd bestaat het risico dat de ontwapening opnieuw wordt uitgesteld.
Dat risico wordt groter als voor de tweede fase geen duidelijke nieuwe deadline wordt vastgesteld.
De Iraakse regering staat daarmee voor een moeilijke keuze. Baghdad kan vasthouden aan de bestaande deadline en daarmee een confrontatie met machtige gewapende groepen riskeren. Een andere mogelijkheid is een geleidelijk proces, waarbij meer tijd wordt gegeven voor onderhandelingen.
Deadline van 30 september
Premier Ali Falih al-Zaidi heeft 30 september aangewezen als deadline om wapens onder controle van de Iraakse staat te brengen.
De regering wil daarmee de positie van officiële staatsinstellingen versterken. Ook moet worden voorkomen dat gewapende groepen zelfstandig militaire acties uitvoeren of Iraaks grondgebied gebruiken voor aanvallen op buurlanden.
Baghdad heeft benadrukt dat het proces via de grondwet en Iraakse wetgeving moet verlopen.
De reacties van gewapende groepen lopen echter sterk uiteen.
Sommige facties zouden bereid zijn afspraken te maken waarbij hun wapens onder officieel toezicht komen. Andere groepen wijzen ontwapening af.
Verschillende facties die worden gerekend tot de zogenoemde Islamitische Verzetsgroepen koppelen hun wapens bovendien rechtstreeks aan de aanwezigheid van buitenlandse troepen.
Het voorstel van State of Law probeert precies dat probleem te omzeilen. Eerst moet het dossier rond de Amerikaanse aanwezigheid worden afgerond. Daarna kan Baghdad zich volledig richten op de wapens buiten de officiële veiligheidsdiensten.
Of de regering deze aanpak daadwerkelijk zal overnemen, is nog niet duidelijk.