Koerden in Syrië dreigen met onafhankelijkheid als Damascus geen decentralisatie toestaat
De Syrisch-Koerdische politicus Salih Muslim waarschuwt dat de Koerden in Rojava naar onafhankelijkheid zullen streven als de centrale regering in Damascus weigert in te stemmen met een gedecentraliseerd politiek systeem. “Terugkeer naar volledige centralisatie is voor ons geen optie,” zei Muslim, voormalig voorzitter van de Democratische Uniepartij (PYD), in een interview met de Koerdische krant Kurdistani Nwe.
Volgens Muslim is de enige levensvatbare koers voor West-Koerdistan, de term die Koerdische leiders hanteren voor het noorden van Syrië, een vorm van regionale autonomie binnen een federaal of confederaal systeem. “Onze regio moet beschermd worden door onze eigen strijdkrachten. Daarom is de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) opgericht,” aldus Muslim. De SDF, een overkoepelende militie waarin de Koerdische YPG de dominante rol speelt, weigert zich tot dusver te ontwapenen.
Spanningen met Damascus en Ankara
Sinds de val van het Baath-regime in december voeren Damascus en de SDF gesprekken over integratie in het Syrische leger. In maart werd een memorandum ondertekend dat de politieke rechten van Koerden en andere minderheden moest waarborgen en waarin olie- en gasvelden onder SDF-controle zouden worden teruggegeven aan de staat. De vraag of de SDF zou opgaan in de nationale strijdkrachten bleef echter onbeslist.
Turkije volgt die ontwikkelingen met argusogen. Minister van Buitenlandse Zaken Hakan Fidan riep half augustus de Koerdische leiders op “constructief met Damascus samen te werken” en een eind te maken aan “de dreiging voor Turkije en de regio”. Ankara beschouwt de SDF als een verlengstuk van de verboden Koerdische Arbeiderspartij (PKK), die in Turkije tientallen jaren een gewapende strijd voerde.
Hoewel de PKK dit voorjaar aankondigde zich te willen ontbinden en in juli een symbolische ontwapeningsceremonie hield, blijft Ankara uiterst kritisch.
Bahçeli en Erdoğan waarschuwen voor federalisme
De Turkse nationalistische voorman Devlet Bahçeli (MHP) verklaarde deze week dat “geen enkele macht de historische band tussen Turken en Koerden kan verbreken”, maar waarschuwde dat ieder federalistisch project in Syrië door Ankara als een ernstige bedreiging zal worden beschouwd. “Het bestrijden van zulke plannen is voor ons een heilige plicht,” aldus Bahçeli.
President Recep Tayyip Erdoğan sloot zich daarbij aan en benadrukte na de top van de Shanghai-samenwerkingsorganisatie dat Turkije inzet op vrede én territoriale eenheid in Syrië. “Koerden zijn onze broeders, waar ze ook wonen. Niemand kan ons van elkaar scheiden,” zei hij. Volgens Erdoğan moet het einde van de gewapende strijd van de PKK de weg vrijmaken voor een “terrorismevrij Turkije”, waarbij vrijgekomen middelen naar economische groei en ontwikkeling gaan.
Voorzichtig laveren
De Koerdische leiders in Syrië proberen intussen te laveren tussen Damascus en Ankara. Muslim benadrukte dat de autonome regio geen conflict zoekt met Turkije. “Wij zijn geen vijanden van Turkije. We hebben de wapens opgepakt om onze rechten in Syrië te verdedigen. Turkije zou Damascus juist moeten aansporen tot een oplossing van de Koerdische kwestie.” Of Damascus bereid is vergaande decentralisatie te accepteren, blijft onduidelijk. Muslim liet er geen twijfel over bestaan dat de Koerden geen terugkeer naar de situatie van vóór 2011 accepteren. “Zonder decentralisatie rest ons niets anders dan onafhankelijkheid te eisen.”
