Koerden herdenken en protesteren tegen Verdrag van Lausanne in Zwitserland

Op 24 juli 1923 werd in het Zwitserse Lausanne het Verdrag van Lausanne ondertekend. Dit akkoord, dat formeel de grenzen van het moderne Turkije vastlegde, betekende voor het Koerdische volk het begin van een eeuw van ontkenning, repressie en verdeling. Wat in de internationale diplomatie als een diplomatiek succes wordt gezien, geldt onder Koerden als het moment waarop hun toekomst zonder enige inspraak werd uitgeleverd aan Turkse, Perzische en Arabische heerschappij.

Een protestmars als jaarlijkse aanklacht
Op de 102e verjaardag van het verdrag trokken duizenden Koerden en hun sympathisanten opnieuw de straten van Lausanne in. Onder leiding van zeventien Koerdische organisaties, waaronder de KCK, KNK, PUK, de Gorran-beweging, de Rojava Autonome Administratie, PJAK, PYD en de diasporafederatie KCDK-E, verzamelden demonstranten zich op het Jean-Monnetplein. Vandaar marcheerden zij naar het Château d’Ouchy, de plek waar in 1923 de onderhandelingen plaatsvonden.

Deelnemers uit heel Zwitserland, Duitsland, Frankrijk en Oostenrijk droegen vlaggen en spandoeken, met leuzen tegen culturele assimilatie, politieke uitsluiting en militaire onderdrukking. De organisatoren riepen op tot een nieuw internationaal akkoord dat het Koerdische volk politieke erkenning biedt. Volgens de gezamenlijke verklaring van de initiatiefnemers heeft het verdrag “Koerdistan in vier delen gesplitst en het Koerdische volk overgeleverd aan een eeuw van bezetting en ontkenning”.

Een eeuw verdeeldheid en verzet
De gevolgen van het verdrag blijven volgens velen voelbaar. Sinds 1923 wordt het Koerdische volk in elk van de vier landen waarin hun grondgebied is verdeeld, systematisch uitgesloten van politieke participatie en blootgesteld aan onderdrukking. Toch is het verzet niet verdwenen, integendeel: “De woede van het Koerdische volk over Lausanne is nooit weggeëbd. Elke generatie voelt de gevolgen en elke generatie verzet zich,” aldus een van de organisatoren.

Symboliek van Lausanne
De keuze voor Lausanne is bewust. Jaar na jaar keren Koerdische organisaties terug naar de plek waar zij in 1923 niet aan tafel mochten zitten. De aanwezigheid van Koerden en hun bondgenoten in de straten van Lausanne is dan ook niet alleen een herdenking, maar een politiek statement. Zij eisen erkenning van hun identiteit, rechten en historische grieven, én roepen op tot een nieuw begin, in lijn met de actuele geopolitieke verschuivingen in het Midden-Oosten.

Oproep tot rechtvaardigheid
Volgens de demonstranten is het tijd om het koloniale karakter van het Verdrag van Lausanne onder ogen te zien. “Het is een diep litteken in onze geschiedenis dat tot op vandaag bloedt,” vertelde een deelnemer uit Erbil. De eisen zijn duidelijk: internationale erkenning van Koerdische rechten, politieke participatie, en beëindiging van de structurele discriminatie in de landen waar Koerden wonen.