Amerikaanse senator Lindsey Graham (71) overleden: uitgesproken vriend van de Koerden
Zijn politieke nalatenschap wordt binnen de Koerdische gemeenschap vooral verbonden aan zijn steun voor de Peshmerga, zijn verzet tegen het achterlaten van de SDF en zijn overtuiging dat de Verenigde Staten loyaal moesten blijven aan de Koerden die zij jarenlang als bondgenoten hadden beschouwd.
De Amerikaanse senator Lindsey Graham is zaterdagavond op 71-jarige leeftijd overleden. Zijn kantoor maakte zondagochtend bekend dat de prominente Republikein na een korte en plotselinge ziekte is gestorven. Graham was ruim twintig jaar senator namens de staat South Carolina. Hij gold als een van de invloedrijkste Amerikaanse politici op het gebied van defensie en buitenlands beleid.
Binnen de Koerdische gemeenschap stond Graham vooral bekend als een uitgesproken bondgenoot. Op verschillende cruciale momenten verdedigde hij de Koerdische strijdkrachten en de politieke positie van de Koerden in Irak en Syrië. Hij drong aan op directe militaire ondersteuning van de Peshmerga. Ook verzette hij zich tegen het achterlaten van de Koerden in Rojava en dreigde regeringen en gewapende groepen met zware sancties wanneer zij Koerdische gebieden aanvielen.
Invloedrijke stem in Washington
Graham vertegenwoordigde South Carolina sinds 2003 in de Amerikaanse Senaat, nadat hij eerder acht jaar in het Huis van Afgevaardigden had gezeten. Hij diende daarnaast jarenlang bij de Amerikaanse luchtmacht en bereikte uiteindelijk de rang van kolonel binnen de reservestrijdkrachten.
De Republikein stond bekend om zijn uitgesproken opvattingen over internationale veiligheid. Hij vond dat de Verenigde Staten hun bondgenoten actief moesten ondersteunen en militair aanwezig moesten blijven in strategisch belangrijke gebieden. Hoewel zijn interventionistische koers in de Verenigde Staten regelmatig tot discussie leidde, leverde die houding hem onder de Koerden veel waardering op.
Zijn nauwe relatie met president Donald Trump gaf Graham bovendien een invloedrijke positie binnen het Amerikaanse buitenlandse beleid. Graham behoorde tot de senatoren die rechtstreeks met Trump overlegden over onder meer Syrië, Turkije, Iran en de strijd tegen Islamitische Staat.
Directe bewapening van de Peshmerga
Een belangrijk voorbeeld van Grahams inzet voor de Koerden vond plaats tijdens de strijd tegen Islamitische Staat. In 2015 steunde hij een gezamenlijk wetsvoorstel van Republikeinse en Democratische senatoren om de Koerdische Peshmerga rechtstreeks van Amerikaanse wapens, militaire uitrusting en training te voorzien.
Amerikaanse militaire steun aan de Koerden moest destijds formeel via de centrale regering in Bagdad verlopen. Dat leidde volgens voorstanders van het voorstel tot vertragingen en onzekerheid over de vraag of de benodigde wapens daadwerkelijk bij de Peshmerga terechtkwamen.
Graham wilde de Amerikaanse president daarom tijdelijk de bevoegdheid geven om de Koerdische strijdkrachten rechtstreeks te ondersteunen. Hij omschreef de Peshmerga als de betrouwbaarste militaire partner van de Verenigde Staten in Irak en benadrukte dat de Koerden hadden bewezen effectief tegen IS te kunnen vechten. Het voorstel voorzag in een periode van drie jaar waarin directe militaire hulp aan de Koerdische autoriteiten mogelijk moest worden.
Daarmee hielp Graham de positie van de Peshmerga binnen het Amerikaanse politieke debat te versterken. Hij presenteerde steun aan de Koerdische strijdkrachten niet uitsluitend als solidariteit met de Koerden, maar ook als een strategisch belang voor de veiligheid van de Verenigde Staten.
Waarschuwingen tijdens de gebeurtenissen rondom Kerkûk
Ook tijdens de gebeurtenissen rond Kerkûk in oktober 2017 sprak Graham zich uit. Nadat het Iraakse leger en door Iran gesteunde sjiitische milities oprukten naar gebieden die onder controle van de Koerdische strijdkrachten stonden, waarschuwde de senator voor verdere destabilisering van Irak.
Volgens Graham kon de aanval op Koerdische posities rond Kerkûk de oorlog uitbreiden en de invloed van Iran in Irak vergroten. Hij riep de Verenigde Staten op snel en daadkrachtig op te treden om verdere escalatie te voorkomen. Washington hield de ontwikkelingen niet tegen, maar Graham profileerde zich wel als fervent voorstander van Koerdische bescherming.
Verzet tegen de Turkse aanval in Rojava
Graham werd vooral zichtbaar als verdediger van de Koerden na de Turkse militaire operatie in het noordoosten van Syrië in oktober 2019. De operatie begon kort nadat de Verenigde Staten hadden besloten Amerikaanse militairen uit delen van het grensgebied terug te trekken.
De beslissing leidde tot grote zorgen onder de SDF, die jarenlang de belangrijkste lokale partner van de internationale coalitie tegen Islamitische Staat waren geweest. Graham keerde zich scherp tegen het Amerikaanse besluit en stelde dat Washington zijn Koerdische bondgenoten niet mocht achterlaten.
Samen met de Democratische senator Chris Van Hollen werkte hij aan een wetsvoorstel waarmee zware sancties tegen Turkije konden worden ingesteld. De maatregelen waren gericht tegen Turkse leiders, militaire transacties en onderdelen van de Turkse economie. Graham verklaarde dat er binnen het Amerikaanse Congres brede steun bestond voor het standpunt dat het verkeerd zou zijn om de Koerden na hun jarenlange strijd tegen Islamitische Staat in de steek te laten.
Graham drong daarnaast aan op een permanent staakt-het-vuren en een veilige zone die moest voorkomen dat Koerdische gemeenschappen uit het grensgebied zouden worden verdreven. Hij pleitte voor een beperkte maar langdurige Amerikaanse militaire samenwerking met de SDF, het behoud van Amerikaanse controle over het Syrische luchtruim en ondersteuning van de Koerdische strijdkrachten bij het bewaken van gevangengenomen IS-leden.
Tijdens gesprekken in het Witte Huis benadrukte Graham bovendien dat een aanval op Kobanî volgens hem een internationale schande zou zijn. Hij steunde de inzet van sancties om Turkije tot een staakt-het-vuren te bewegen en drong er bij zowel Republikeinse als Democratische senatoren op aan gezamenlijk druk te blijven uitoefenen.
‘Save the Kurds act’
Begin 2026 nam Graham opnieuw het initiatief toen de Koerdische gebieden in het noordoosten van Syrië onder zware militaire druk kwamen te staan. Samen met de Democratische senator Richard Blumenthal introduceerde hij op 29 januari de zogenoemde Save the Kurds Act.
Het wetsvoorstel was gericht tegen aanvallen van Syrische regeringstroepen op de Koerdisch geleide SDF. Het voorzag in sancties tegen Syrische regeringsfunctionarissen, financiële instellingen en buitenlandse personen of organisaties die militaire of financiële steun aan de Syrische regering zouden leveren.
In de wet werd ook formeel erkenning uitgesproken voor de bijdrage van de SDF aan de strijd tegen Islamitische Staat. Daarnaast wilde Graham Hay’at Tahrir al-Sham opnieuw als buitenlandse terroristische organisatie laten aanwijzen en het Congres inspraak geven bij eventuele veranderingen in de Amerikaanse sancties tegen Syrië.
Hoewel het wetsvoorstel geen automatische veiligheidsgarantie voor de Koerden vormde, vergrootte het de politieke druk op Damascus en zijn internationale partners. Graham maakte duidelijk dat aanvallen op de Koerden volgens hem niet zonder politieke en economische gevolgen mochten blijven.
Contact met Koerdische leiders
Graham onderhield ook rechtstreeks contact met vertegenwoordigers van de Kurdistan Region en de Syrische Koerden. Tijdens de veiligheidsconferentie van München in februari 2026 sprak hij samen met een Amerikaanse congresdelegatie met de Koerdische president Nechirvan Barzani.
Tijdens dat gesprek werd het belang van de constitutionele positie van de Kurdistan Region benadrukt. Ook spraken de deelnemers over de bescherming van de politieke, culturele en maatschappelijke rechten van de Koerden binnen een toekomstig Syrisch staatsbestel. De Amerikaanse delegatie omschreef de Kurdistan Region daarbij als een stabiliserende factor in Irak en de bredere regio.
Graham ontmoette tijdens dezelfde conferentie ook SDF-commandant Mazloum Abdi. De gesprekken gingen onder meer over de veiligheidssituatie in Syrië, het gevaar van een terugkeer van Islamitische Staat en de bescherming van de Koerdische bevolking.
Een politieke beschermheer van de Koerden
De bescherming die de Koerden in verschillende perioden vanuit Washington ontvingen, kan niet uitsluitend aan één Amerikaanse politicus worden toegeschreven. Amerikaanse besluiten werden genomen door presidenten, regeringsfunctionarissen en beide kamers van het Congres. Graham speelde binnen dat systeem echter een opvallende en invloedrijke rol.
Zijn betekenis lag vooral in het feit dat hij de Koerdische kwestie op beslissende momenten hoog op de politieke agenda hield. Hij gebruikte zijn positie om sanctiewetten op te stellen, militaire ondersteuning te bepleiten, Amerikaanse presidenten onder druk te zetten en de bijdrage van de Peshmerga en de SDF aan de strijd tegen Islamitische Staat publiekelijk te erkennen.
Daardoor ontstond rond de Koerden een vorm van politieke afschrikking: regeringen die Koerdische gebieden wilden aanvallen, moesten rekening houden met tegenstand binnen het Amerikaanse Congres. Graham was jarenlang een van de krachtigste stemmen achter die tegenstand.
Koerdische leiders reageren op overlijden
Verschillende Koerdische leiders hebben met verdriet op zijn overlijden gereageerd. President Nechirvan Barzani omschreef Graham als een gewaardeerde vriend van het volk van Kurdistan en verklaarde dat zijn jarenlange steun met dankbaarheid zal worden herinnerd.
Ook premier Masrour Barzani stond stil bij zijn overlijden en prees Graham als een standvastige vriend van de Koerden, die zich gedurende zijn politieke loopbaan consequent voor de Kurdistan Region had ingezet.
Met het overlijden van Lindsey Graham verliezen de Koerden een invloedrijke pleitbezorger in Washington. Zijn politieke nalatenschap wordt binnen de Koerdische gemeenschap vooral verbonden aan zijn steun voor de Peshmerga, zijn verzet tegen het achterlaten van de SDF en zijn overtuiging dat de Verenigde Staten loyaal moesten blijven aan de Koerden die zij jarenlang als bondgenoten hadden beschouwd.