VS-gezant zet vraagtekens bij decentralisatie in Syrië
De Amerikaanse speciale gezant voor Syrië, Tom Barrack, heeft zich zaterdag uitgesproken tegen een model van decentralisatie voor Syrië, op een moment dat verschillende minderheidsgroepen juist meer politieke inbedding eisen. Aan de zijlijn van het Doha Forum zei hij dat eerdere pogingen tot decentralisatie of opdeling in de regio weinig duurzame stabiliteit hebben opgeleverd.
Kritiek op regionale voorbeelden van machtsdeling
Barrack verwees naar meerdere conflicthaarden als waarschuwing. Hij noemde de Balkan, waar het uiteenvallen in verschillende staten volgens hem een chaotische situatie heeft opgeleverd. Ook haalde hij Irak aan, waar na enorme financiële en menselijke kosten het debat over decentralisatie nog steeds gevoelig ligt. De confessionele machtsdeling in Libanon en de fragmentatie in Libië werden door hem eveneens aangehaald als voorbeelden die volgens hem aantonen dat dergelijke modellen in de regio moeizaam werken.
Besluitvorming moet van binnenuit komen
Hoewel Barrack aangaf zelf geen kant-en-klaar antwoord te hebben op de ideale staatsvorm voor Syrië, benadrukte hij dat de keuze uitdrukkelijk bij de bevolking moet liggen. Regio’s, stammen en verschillende gemeenschappen moeten volgens hem zelf bepalen hoe hun land bestuurd wordt. Alleen als Syriërs in hun volle diversiteit, van Koerden en Druzen tot Alawieten en verschillende islamitische en christelijke stromingen, samen vorm geven aan het bestuur, kan er volgens hem een duurzaam model ontstaan.
Onvrede onder minderheden over interim-regering
De overgangsregering in Damascus, onder leiding van Ahmed al-Sharaa, kwam aan de macht met de belofte van een inclusieve koers. Toch klinkt er stevige kritiek vanuit christelijke, Druzen-, Koerdische en Alawitische gemeenschappen, die zich buitengesloten voelen. Zij verzetten zich onder meer tegen een ontwerp-grondwet waarin islamitische jurisprudentie centraal staat en de macht sterk geconcentreerd blijft in Damascus. Minderheden vrezen dat hun rechten onvoldoende worden geborgd in het nieuwe systeem.
Geweld en spanningen in de nasleep van de burgeroorlog
De politieke transitie wordt zwaar overschaduwd door nieuw geweld. In juli braken in de provincie Suwayda felle gevechten uit tussen Druzenstrijders en soennitische bedoeïenenstammen. De Syrische regeringskrachten mengden zich in het conflict, waarna op 19 juli een staakt-het-vuren werd afgekondigd. Volgens de Syrische Observatorium voor de Mensenrechten kwamen bijna 2.000 mensen om, onder wie circa 765 Druzenburgers die volgens de organisatie in het veld zijn geëxecuteerd door veiligheidstroepen.
Opstand aan de kustregio’s en Alawitische slachtoffers
Enkele maanden eerder, in maart, laaiden de spanningen op in Alawitisch gedomineerde kustgebieden, nadat Assad-loyale groepen veiligheidseenheden aanvielen die de interim-autoriteiten steunen. Die confrontaties kostten volgens hetzelfde observatorium ongeveer 1.700 mensen het leven, waarvan het merendeel Alawitische burgers. Veel dodelijke slachtoffers zouden zijn gevallen door het optreden van regerings- en pro-regeringseenheden, wat de spanningen binnen de traditionele machtsbasis van het oude regime vergroot.
Steun uit Washington voor nieuwe Syrische leiderschap
Ondanks de kritiek op decentralisatie sprak Barrack duidelijke steun uit voor de huidige leiding in Damascus. Hij stelde dat president al-Sharaa “goed werk” verricht en benadrukte dat de Verenigde Staten bereid zijn sancties op te heffen en het nieuwe bestuur politiek te ondersteunen. Volgens hem wil Washington dat de overgangsregering slaagt, niet alleen in het belang van Syrië maar ook ter ondersteuning van bredere stabiliteit in de regio. Toch, zo onderstreepte hij, ligt de uiteindelijke verantwoordelijkheid bij de Syrische samenleving zelf.
