Turks parlement stemt in met beperkte amnestiewet voor PKK-leden

De wet maakt het mogelijk om bepaalde vervolgingen en gevangenisstraffen voor vijf tot tien jaar uit te stellen.

Het Turkse parlement heeft maandag ingestemd met een belangrijke wet binnen het vredesproces tussen Turkije en de PKK. De wet biedt bepaalde PKK-leden die hun wapens neerleggen de mogelijkheid om tijdelijk niet te worden vervolgd of hun gevangenisstraf uit te stellen.

Het voorstel werd met ruime meerderheid aangenomen. 468 parlementsleden stemden voor, 88 tegen en zes onthielden zich van stemming.

Daarmee heeft het vredesproces voor het eerst een concreet wettelijk kader gekregen.

Ongeveer 3.500 gevangenen kunnen vrijkomen

De wet wordt gesteund door onder meer de regerende AK-partij van president Recep Tayyip Erdoğan en de pro-Koerdische DEM-partij.

Voor bepaalde strafbare feiten kunnen onderzoeken, rechtszaken en gevangenisstraffen voor vijf tot tien jaar worden uitgesteld.

Volgens parlementariërs zouden in eerste instantie ongeveer 3.500 gevangenen met PKK-gerelateerde zaken kunnen profiteren van de regeling.

Wie gedurende de vastgestelde periode geen nieuwe strafbare feiten pleegt, kan uiteindelijk zijn zaak gesloten zien worden. Een uitgestelde gevangenisstraf kan dan als uitgezeten worden beschouwd.

Daarmee gaat het niet om een volledige of algemene amnestie. Of iemand voor de regeling in aanmerking komt, hangt af van de zaak en de voorwaarden in de nieuwe wet.

Ernstige misdrijven uitgesloten

Mensen die zijn veroordeeld voor ernstige misdrijven, waaronder moord, vallen buiten de regeling.

Dit is een belangrijk onderdeel van het compromis waarmee de wet door het parlement is gekomen. De regeling richt zich vooral op personen die betrokken waren bij de PKK, maar niet zijn veroordeeld voor de zwaarste geweldsmisdrijven.

De wet moet daarmee een juridische route creëren voor een deel van de PKK-leden en gevangenen binnen het bredere proces van ontwapening.

Geen regeling voor Öcalan

Een van de belangrijkste openstaande kwesties is de positie van PKK-leider Abdullah Öcalan.

De nieuwe wet bevat geen regeling voor zijn vrijlating of juridische status. De 77-jarige Öcalan zit inmiddels bijna 27 jaar gevangen op het eiland İmralı.

Vicepresident Cevdet Yılmaz verklaarde vorige week dat de zaak van Öcalan niet onder de nieuwe wet valt. Hij zei wel dat Öcalan een rol kan blijven spelen binnen het vredesproces.

Dat punt kan belangrijk worden voor het verdere verloop van het proces. Öcalan riep de PKK in februari 2025 op de wapens neer te leggen en de Koerdische kwestie via democratische en politieke middelen voort te zetten.

Eerste wettelijke stap in vredesproces

De goedkeuring door het parlement betekent dat het vredesproces een nieuwe fase ingaat.

Tot nu toe draaide het proces vooral om politieke verklaringen, gesprekken, oproepen tot ontwapening en afspraken tussen verschillende betrokken partijen. Met de nieuwe wet ontstaat voor het eerst een juridisch kader waarmee een deel van die afspraken in de praktijk kan worden uitgevoerd.

Tegelijkertijd blijven belangrijke vragen bestaan. De positie van Öcalan is niet geregeld en mensen die zijn veroordeeld voor ernstige geweldsmisdrijven blijven buiten de regeling.

De komende periode moet blijken hoeveel PKK-leden daadwerkelijk gebruik kunnen maken van de wet en in hoeverre de regeling bijdraagt aan verdere ontwapening en een duurzame politieke oplossing voor de Koerdische kwestie in Turkije.