President Nechirvan Barzani fungeerde als geheime bemiddelaar tussen VS en Iraanse Revolutionaire Garde
Via president Barzani kwam een rechtstreeks gesprek tot stand met IRGC-commandant Ahmad Vahidi.
President Nechirvan Barzani van Koerdistan heeft achter de schermen een belangrijke rol gespeeld in de Amerikaanse pogingen om de oorlog met Iran via onderhandelingen te beëindigen. Volgens drie bronnen met directe kennis van de gesprekken gebruikte het Witte Huis Barzani als geheim communicatiekanaal met de leiding van de Iraanse Revolutionaire Garde (IRGC).
De Amerikaanse regering twijfelde in mei of de Iraanse onderhandelaars daadwerkelijk namens de machtige IRGC konden spreken. Washington zocht daarom rechtstreeks contact met de leiding van de Revolutionaire Garde.
Daarvoor werd Barzani benaderd. Hij behoort tot de weinige regionale leiders die zowel in Washington als binnen de Iraanse machtsstructuren voldoende vertrouwen genieten om zo’n boodschap over te brengen.
Washington benaderde Barzani
Rond 10 mei nam toenmalig Amerikaans directeur van de nationale inlichtingendiensten Tulsi Gabbard telefonisch contact op met Barzani.
Volgens bronnen vertelde zij hem dat de regering-Trump rechtstreeks contact wilde met IRGC-commandant generaal Ahmad Vahidi. President Donald Trump en vicepresident JD Vance zouden volgens de bronnen op de hoogte zijn geweest van het verzoek.
Washington wilde vooral weten of de Revolutionaire Garde achter de onderhandelingen stond die parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Ghalibaf en minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi met de Amerikanen voerden.
De twijfel was ontstaan nadat Iran meer dan tien dagen wachtte met een antwoord op een Amerikaans voorstel. In Washington ontstond daardoor het vermoeden dat Ghalibaf en Araghchi niet zelfstandig een akkoord konden sluiten.
Rechtstreeks gesprek met IRGC-commandant
Barzani stemde in met het Amerikaanse verzoek en gebruikte zijn contacten binnen Iran om Vahidi te bereiken.
Op 14 mei arriveerde volgens een bron een functionaris van de Revolutionaire Garde in het kantoor van Barzani in Hewler. Hij had een versleutelde telefoon bij zich waarmee een beveiligd gesprek met Vahidi kon worden gevoerd.
Barzani vroeg de Iraanse commandant rechtstreeks of de IRGC achter de onderhandelingen van Ghalibaf en Araghchi stond.
Volgens een bron antwoordde Vahidi bevestigend. Hij zou hebben verklaard dat zowel hijzelf als de leiding van de Revolutionaire Garde de onderhandelaars steunden en de crisis bij voorkeur via onderhandelingen wilden oplossen.
Direct na het gesprek informeerde Barzani Gabbard over het Iraanse antwoord. Zij bracht vervolgens het Witte Huis op de hoogte.
Geheime onderhandelingen in Hewler overwogen
Na het succesvolle contact kwam Washington met een tweede voorstel. De Verenigde Staten wilden dat Barzani geheime gesprekken tussen hoge Amerikaanse en Iraanse onderhandelaars in Hewler zou organiseren.
Barzani bracht het voorstel opnieuw over aan Iran. Teheran wees het idee volgens de bronnen niet direct af, maar maakte zich zorgen over de veiligheid van zijn onderhandelaars.
De Iraniërs zouden hebben gevreesd dat Israëlische inlichtingendiensten over een uitgebreid netwerk in de Koerdische Regio beschikten. Ze waren bang voor mogelijke aanslagen tijdens hun verblijf in Hewler of onderweg naar de stad.
De geplande bijeenkomst ging uiteindelijk niet door.
Bijzondere positie van Barzani
Barzani’s rol hangt volgens betrokkenen samen met zijn langdurige relaties met zowel Iran als de Verenigde Staten. Hij woonde tijdens de oorlog tussen Iran en Irak enige tijd in Iran, studeerde in Teheran en spreekt vloeiend Perzisch.
Daarnaast onderhoudt hij persoonlijke contacten met hoge Iraanse functionarissen en leden van de Revolutionaire Garde, terwijl hij tegelijkertijd nauwe relaties met Washington heeft.
Voormalig Amerikaans Midden-Oostenadviseur Brett McGurk omschreef Barzani als een pragmatische probleemoplosser die in verschillende hoofdsteden in de regio wordt gerespecteerd.
Barzani biedt opnieuw bemiddeling aan
De officiële onderhandelingen tussen Washington en Teheran zitten momenteel vast. Pakistan en Qatar blijven volgens regionale bronnen berichten tussen beide landen overbrengen, maar zonder grote vooruitgang.
Barzani zou inmiddels opnieuw berichten naar het Witte Huis hebben gestuurd waarin hij aanbiedt te helpen bij het hervatten van de Amerikaans-Iraanse onderhandelingen.
Daarmee kan de president van de Koerdische Regio opnieuw een diplomatieke rol krijgen als Washington en Teheran besluiten de gesprekken nieuw leven in te blazen.