PKK kritisch op Turkse vredeswet: ‘Zonder vrijheid Öcalan geen ontwapening’
Volgens de beweging behandelt de wet de Koerdische kwestie te beperkt en ontbreken belangrijke garanties voor de volgende fase.
De PKK heeft forse kritiek geuit op het Turkse wetsvoorstel voor het vredesproces. Volgens de beweging bevat de wet “ernstige fouten en tekortkomingen” en kan volledige ontwapening niet plaatsvinden zolang Abdullah Öcalan niet de vrijheid krijgt om het proces daadwerkelijk te leiden.
De verklaring verscheen nadat de Justitiecommissie van het Turkse parlement zaterdag instemde met het twaalf artikelen tellende wetsvoorstel. De wet moet een juridisch kader creëren voor de volgende fase van het vredesproces.
De PKK, die zichzelf na haar ontbinding vorig jaar de Koerdische Vrijheidsbeweging noemt, vindt dat het voorstel de Koerdische kwestie te beperkt behandelt.
Kritiek op ontbreken van Koerdische kwestie
Een belangrijk kritiekpunt is dat het woord ‘Koerdisch’ volgens de beweging niet in het wetsvoorstel voorkomt.
De nadruk ligt volgens de verklaring vooral op het neerleggen van wapens. Daarmee wordt onvoldoende gekeken naar de politieke oorzaken achter het decennialange conflict.
“Door de term ‘Koerdisch’ niet te gebruiken en alleen te spreken over het neerleggen van wapens, blijkt dat de kwestie niet volledig is beoordeeld”, aldus de beweging.
Het wetsvoorstel, officieel de Wet ter Versterking van Nationale Solidariteit en Sociale Samenhang, kreeg steun van onder meer de AK-partij, MHP, DEM-partij en CHP.
De wet maakt het mogelijk om bepaalde onderzoeken, rechtszaken en gevangenisstraffen in PKK-gerelateerde zaken op te schorten. Ook worden regels opgesteld voor de terugkeer en maatschappelijke re-integratie van voormalige PKK-leden die niet betrokken zijn geweest bij gewelddadige misdrijven.
Öcalan moet centrale rol krijgen
Voor de beweging ligt een van de grootste problemen bij de positie van Abdullah Öcalan. De gevangen PKK-oprichter speelt volgens de organisatie een centrale rol in het vredesproces, maar zijn positie wordt niet duidelijk geregeld in het wetsvoorstel.
De beweging stelt daarom dat verdere stappen alleen mogelijk zijn wanneer Öcalan voldoende vrijheid krijgt om te leven en te werken.
Daarbij verwijst de PKK naar eerdere uitspraken van MHP-leider Devlet Bahçeli. Hij heeft zich meerdere keren uitgesproken voor het zogenoemde ‘recht op hoop’ voor Öcalan.
Dit principe houdt in dat iemand met een levenslange gevangenisstraf op termijn een reële mogelijkheid moet hebben om zijn straf opnieuw te laten beoordelen en eventueel vrij te komen.
Volgens de beweging heeft Bahçeli daarnaast gesproken over een rol voor Öcalan als coördinator van het politieke proces na de ontwapening. Die positie is volgens de PKK echter nergens duidelijk vastgelegd.
Geen wapens neerleggen zonder politieke garanties
Een tweede belangrijk bezwaar gaat over de toekomst van PKK-strijders die hun wapens neerleggen.
Volgens de beweging heeft ontwapening weinig kans van slagen wanneer voormalige strijders na terugkeer naar Türkiye niet vrij aan democratische politiek kunnen deelnemen.
De PKK wil daarom garanties voor vrijheid van meningsuiting en politieke organisatie. Voormalige strijders zouden volgens de beweging niet alsnog moeten worden vervolgd vanwege hun eerdere lidmaatschap of politieke uitspraken.
Zonder dergelijke garanties zullen strijders volgens de verklaring hun wapens niet volledig neerleggen en terugkeren. Ook Koerdische politici die naar Europa zijn vertrokken, zouden onder die omstandigheden moeilijk kunnen terugkeren naar Türkiye.
Wet bepaalt volgende fase vredesproces
Het wetsvoorstel moet uiteindelijk een juridische basis vormen voor de ontbinding en ontwapening van de PKK.
Voordat de regeling daadwerkelijk kan worden toegepast, moet de Turkse Nationale Veiligheidsraad officieel vaststellen dat de organisatie haar gewapende activiteiten heeft beëindigd en haar wapens heeft ingeleverd.
Daarna kunnen bepaalde PKK-gerelateerde onderzoeken, vervolgingen en straffen worden opgeschort. Personen die zijn veroordeeld voor opzettelijke moord binnen organisatorische activiteiten vallen buiten de regeling.
De kritiek van de PKK laat zien dat er ondanks de vooruitgang in het parlement nog belangrijke meningsverschillen bestaan. Vooral de positie van Öcalan, politieke rechten na ontwapening en de bredere erkenning van de Koerdische kwestie kunnen bepalend worden voor het verdere verloop van het vredesproces.