Öcalan: democratische politiek moet gewapende strijd vervangen
PKK-leider Abdullah Öcalan heeft in een nieuwe boodschap gesteld dat democratische politiek de plaats moet innemen van gewapende strijd. De tekst werd vrijdag in Ankara voorgelezen door de pro-Koerdische DEM Partij tijdens een bijeenkomst rond zijn oproep van 27 februari 2025, waarin hij pleitte voor “vrede en een democratische samenleving”. Tijdens de ceremonie werd ook een nieuwe foto van Öcalan gedeeld.
Kern: keuze voor politiek boven wapens
In de boodschap benadrukt Öcalan dat wanneer democratische politiek ruimte krijgt, wapens hun betekenis verliezen. Volgens hem is daarmee een duidelijke keuze gemaakt voor politieke middelen, waarbij principes en praktijk met elkaar in lijn moeten worden gebracht.
Achtergrond: oproep in 2025 en einde van de campagne
Öcalan riep in februari 2025 de PKK op om de wapens neer te leggen en de organisatie op te heffen, als stap richting een politieke oplossing voor het decennialange conflict met de Turkse staat. Dat conflict kostte volgens veel schattingen bijna 40.000 mensen het leven. In de maanden daarna zou de beweging formeel hebben aangekondigd te stoppen met de gewapende campagne en zichzelf te reorganiseren onder een nieuwe naam. Later volgde ook de mededeling dat strijders zich uit Turkije zouden terugtrekken als onderdeel van het vredespad.
Contact via Imrali en rol van de DEM Partij
De boodschap werd volgens de DEM Partij overgebracht tijdens een bezoek op 16 februari aan het gevangeniseiland Imrali, waar Öcalan sinds 1999 vastzit. Ondanks zijn detentie blijft hij een centrale figuur in Koerdische politiek en in pogingen om geweld te beëindigen. De DEM Partij zegt hierbij een bemiddelende rol te spelen door berichten over en weer over te brengen tussen Öcalan en politieke actoren.
‘Zuivering van geweld’ en mentale omslag
Öcalan stelt dat de organisatie met besluiten om te ontbinden en gewapende strategie te verlaten niet alleen officieel en praktisch, maar ook “mentaal” afstand neemt van geweld. Hij presenteert dit als een overgang naar een aanpak die de voorkeur geeft aan politiek, dialoog en maatschappelijke verantwoordelijkheid.
Relatie Koerden en Turken: samenleven als uitgangspunt
In de boodschap gebruikt Öcalan opvallend nadrukkelijke woorden over Koerdisch-Turkse verhoudingen. Hij zegt dat Koerden en Turken niet los van elkaar te denken zijn en spreekt over een unieke historische dynamiek tussen beide. Daarbij roept hij op om blokkades voor “broederschap” weg te nemen en openlijk te bespreken hoe men samen kan leven. Ook vraagt hij verschillende delen van de samenleving om kansen te creëren en verantwoordelijkheid te nemen.
Visie op burgerschap en grondwettelijke garanties
Öcalan werkt daarnaast zijn idee over burgerschap in Turkije uit. Hij stelt dat burgerschap niet moet draaien om behoren tot één natie, maar om de band met de staat. In zijn visie hoort daarbij een grondwettelijk kader dat ruimte biedt voor het vrij uiten van religieuze en ideologische overtuigingen, identiteit en nationale bestaansvormen, en voor het recht om zich te organiseren. Hij koppelt dit aan het bredere punt dat geen enkel denksysteem kan blijven bestaan zonder democratische basis.
Waardering voor politieke leiders in Turkije
In dezelfde boodschap spreekt Öcalan waardering uit voor diverse politieke leiders in Turkije. Hij noemt de “wil” van president Recep Tayyip Erdoğan, de “oproep” van MHP-leider Devlet Bahçeli en de “bijdrage” van CHP-leider Özgür Özel, en prijst ook andere politieke, sociale en civiele actoren die volgens hem positief hebben bijgedragen aan het proces.
Politieke stappen in Ankara: commissie en rapport
De boodschap staat niet op zichzelf. Eerder werden in Turkije stappen gezet om een juridisch kader te vormen voor het vredesproces, waaronder een parlementaire commissie die in augustus werd ingesteld. Een 50-koppige commissie stemde recent met grote meerderheid voor een rapport dat de basis legt voor terugkeer van PKK-leden die geweld afwijzen, zonder een algemene amnestieregeling. President Erdoğan omschreef het rapport als een routekaart om het proces te versnellen.
Regionale realiteit blijft complex
Tegelijk blijft de situatie in de regio ingewikkeld: PKK-leden bevinden zich nog verspreid over meerdere gebieden, met onder meer aanwezigheid in de Qandil-bergen in de Koerdische Regio. De komende periode zal moeten uitwijzen hoe politieke intenties, juridische kaders en veiligheidssituaties zich tot elkaar verhouden.
