Iran behoort volgens internationale index tot landen met hoogste risico op marteling
Iran behoort volgens de Global Torture Index 2026 tot de landen met het hoogste risico op marteling, staatsgeweld en straffeloosheid.
Iran behoort volgens de Global Torture Index 2026 tot de landen waar het risico op marteling, staatsgeweld en straffeloosheid het grootst is.
Het land kreeg de zwaarste beoordeling op zes van de zeven onderzochte onderdelen: politieke inzet, geweld door politie en overheidsinstellingen, straffeloosheid, rechten van slachtoffers, bescherming van mensenrechtenverdedigers en gelijke bescherming van burgers. De omstandigheden in detentiecentra werden aangemerkt als hoog risico.
Marteling als bestuurlijk instrument
Volgens de onderzoekers wijzen de bevindingen op een systeem waarin marteling geen incidentele misstand is, maar structureel wordt ingezet door de Iraanse autoriteiten.
Het onderzoek werd uitgevoerd door de Wereldorganisatie tegen Marteling, in samenwerking met Impact Iran, een organisatie die zich richt op mensenrechten en verantwoording binnen Iran.
Wetgeving biedt onvoldoende bescherming
Iran heeft het VN-Verdrag tegen foltering niet geratificeerd. Marteling is bovendien niet als afzonderlijk misdrijf opgenomen in de Iraanse wetgeving.
Lijfstraffen zoals zweepslagen en amputaties zijn nog altijd toegestaan. Rechtbanken kunnen verdachten daarnaast veroordelen op basis van bekentenissen, zonder dat aanvullend bewijs noodzakelijk is.
Volgens het rapport vergroot dit de druk op veiligheidsdiensten om verklaringen onder dwang af te nemen. Sommige van deze bekentenissen worden later via Iraanse staatsmedia uitgezonden.
Oorlog vergroot risico op misbruik
De militaire escalatie van juni 2025, waarbij Iran werd aangevallen door Israël en de Verenigde Staten, heeft het risico op marteling, mishandeling en willekeurige detentie verder vergroot.
Bij de aanvallen zouden meer dan 1.100 mensen zijn omgekomen, onder wie veel burgers. De onderzoekers benadrukken dat het verbod op marteling onder alle omstandigheden geldt, ook tijdens oorlog en gewapende conflicten.
Hard optreden tijdens protesten
Het rapport verwijst ook naar het harde optreden van de Iraanse veiligheidsdiensten in december 2025 en januari 2026.
Volgens de betrokken organisaties werd daarbij op burgers geschoten, waaronder in ziekenhuizen. Meer dan 50.000 mensen zouden zijn gearresteerd en ruim 7.000 mensen zouden zijn omgekomen.
De onderzoekers stellen dat het gebruik van geweld en marteling diep is verweven met de manier waarop de Iraanse staat politieke en maatschappelijke tegenstand onderdrukt.
Oproep tot hervormingen
Iran wordt opgeroepen executies en gerechtelijke lijfstraffen stop te zetten en het VN-Verdrag tegen foltering te ratificeren.
Daarnaast moet marteling als afzonderlijk strafbaar feit worden opgenomen in de wet, moet het gebruik van onder dwang verkregen bekentenissen worden beëindigd en moet een VN-onderzoeksmissie onbelemmerde toegang tot het land krijgen.
Onderzoek uitgebreid naar 39 landen
De Global Torture Index verscheen in 2026 voor de tweede keer. Voor deze editie werden de risico’s in 39 landen onderzocht, tegenover 26 landen in het voorgaande jaar.
De conclusie over Iran luidt dat marteling diep is verankerd in de wetgeving, het overheidsbeleid en de dagelijkse praktijk van staatsinstellingen.