Iraans parlementslid biedt excuses aan na belediging van Zhina Amini

De ouders van Zhina reageerden scherp en stelden dat zijn woorden niet alleen hun dochter en familie beledigen, maar ook veel mensen in Koerdistan en Iran raken.

Het Iraanse parlementslid Ahmad Ariyaeni Nejad heeft zijn excuses aangeboden nadat hij zich beledigend had uitgelaten over Zhina Amini. Zijn woorden leidden tot scherpe reacties van haar familie en van veel Iraniërs.

Ariyaeni Nejad, die Malayer in de provincie Hamadan vertegenwoordigt, zei dat hij tijdens een televisiedebat ongepaste woorden had gebruikt. Volgens hem gebeurde dat terwijl hij kritiek uitte op andere politici en hun beleid.

Hij bood vervolgens zijn excuses aan aan de familie van Zhina Amini en aan anderen die zich door zijn uitspraken geraakt voelden.

Uitspraken vlak voor vierde herdenking
De ophef ontstaat enkele weken voor de vierde herdenking van de dood van Zhina Amini op 16 september 2022.

Zhina, die in officiële Iraanse documenten ook Mahsa Amini werd genoemd, was een 22-jarige Koerdische vrouw uit Seqiz in Rojhelat. Zij werd in Teheran opgepakt door de zedenpolitie omdat zij volgens de autoriteiten de verplichte kledingregels voor vrouwen had overtreden.

Tijdens haar detentie raakte zij in coma. Drie dagen later overleed zij. Een onderzoeksmissie van de Verenigde Naties concludeerde later dat haar dood onrechtmatig was en het gevolg was van lichamelijk geweld tijdens haar detentie door Iraanse autoriteiten.

Begin van Vrouw, Leven, Vrijheid-protesten
Haar dood leidde tot de opstand onder de leus Vrouw, Leven, Vrijheid. De protesten begonnen in Koerdische gebieden en verspreidden zich daarna snel over heel Iran.

De demonstraties groeiden uit tot een van de grootste uitdagingen voor de Islamitische Republiek in tientallen jaren. Iraanse veiligheidsdiensten, waaronder de Revolutionaire Garde, traden hard op tegen demonstranten.

Mensenrechtenorganisaties registreerden tijdens het harde optreden meer dan 500 doden. Onder de slachtoffers bevonden zich ook tientallen kinderen.

Familie reageert woedend
De ouders van Zhina Amini reageerden fel op de uitspraken van Ariyaeni Nejad.

Haar vader, Amjad Amini, zei dat het parlementslid volgens hem zijn dochter, zijn familie en de bevolking van Koerdistan en Iran had beledigd. Hij wees erop dat veel Iraniërs kampen met armoede en andere maatschappelijke problemen en vond het onbegrijpelijk dat een politicus zich opnieuw op zijn overleden dochter richtte.

Ook haar moeder, Mozhgan Eftekhari, veroordeelde de woorden. Zij omschreef haar dochter als iemand die licht en zegen in hun leven had gebracht. Volgens haar doen beledigende uitspraken niets af aan de betekenis die Zhina voor haar familie en vele anderen heeft gekregen.

Ook zij stelde dat de woorden niet alleen haar dochter en familie raakten, maar ook veel mensen in Koerdistan en Iran.

Familie vaker onder druk gezet
De Iraanse autoriteiten hebben de familie van Zhina Amini in de afgelopen jaren meerdere keren beperkingen opgelegd rond de herdenking van haar dood.

Voor de eerste herdenking in 2023 werd haar vader korte tijd vastgehouden. Hij kreeg daarbij de waarschuwing geen herdenkingsbijeenkomst te organiseren. Ook werd de familie verhinderd om een geplande bijeenkomst bij haar graf in Seqiz te houden.

In dezelfde periode stuurden de autoriteiten extra veiligheidstroepen naar verschillende Koerdische steden. Activisten, journalisten, advocaten en familieleden van mensen die tijdens de protesten waren omgekomen, werden opgepakt of opgeroepen voor verhoor.

Nieuwe spanningen in Iran
De kwestie speelt op een politiek gevoelig moment voor Teheran. Economische problemen hebben de afgelopen jaren meerdere keren geleid tot protesten in Iran.

Eind 2025 brak opnieuw een landelijke protestgolf uit. Ook die ontwikkelde zich tot een serieuze uitdaging voor de Iraanse regering.

Ariyaeni Nejad is bovendien niet de eerste prominente Iraanse functionaris die gevolgen ondervindt na beledigende opmerkingen over Zhina Amini.

In augustus 2024 werd Ali Entezari, toen hoofd van de faculteit Sociale Wetenschappen van de Allameh Tabataba’i Universiteit in Teheran, uit zijn functie gezet. Dat gebeurde nadat hij zich tijdens een uitzending op de staatstelevisie kleinerend over Zhina Amini had uitgelaten.