EU-buitenlandchef Kallas: bestand tussen SDF en Damascus is ‘zeer fragiel’

Kaja Kallas, de Vertegenwoordiger van de Europese Unie voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid, heeft maandag gezegd dat het staakt-het-vuren tussen de Syrian Democratic Forces (SDF) en de centrale regering in Damascus nog altijd wankel is. In reactie op een vraag stelde zij dat er weliswaar een bestand is, maar dat de houdbaarheid onzeker blijft en dat beide partijen moeten samenwerken om verdere ontsporing te voorkomen.

Oproep tot samenwerking en inclusieve regering
Kallas benadrukte dat de volgende stap niet alleen militair is, maar vooral politiek: samenwerking richting een inclusieve regering en verzoening in het land. Daarmee onderstreepte zij dat geen enkele gemeenschap buitenspel mag worden gezet in de politieke transitie, een punt dat in Koerdische gebieden extra gevoelig ligt door jarenlange uitsluiting en onduidelijke garanties.

EU zegt steun toe voor institutionele opbouw
Volgens Kallas is de EU bereid Syrië te ondersteunen bij institution building. Ze verwees daarbij naar steun voor het versterken van staatsinstellingen en het faciliteren van politieke dialoog op hoog niveau om openstaande knelpunten te adresseren. De EU-positionering is daarmee tweeledig: het proces vooruit helpen, maar tegelijk druk houden op inclusiviteit en duurzame afspraken.

Akkoord in uitvoering sinds 2 februari 2026
De verklaring van Kallas komt weken nadat het akkoord tussen de SDF en de Syrische overheid in de uitvoeringsfase is gegaan op 2 februari 2026. Dat akkoord wordt gezien als een eerste stap om de militaire en administratieve scheiding in Noord- en Oost-Syrië te verminderen, na jaren waarin de regio de facto een eigen bestuurs- en veiligheidsmodel kende.

Integratieplan: drie brigades en circa 16.000 personeel
Onder het akkoord zou een nieuwe militaire structuur worden gevormd met drie brigades waarin SDF-personeel wordt ondergebracht, met een gezamenlijke omvang van ongeveer 16.000 manschappen. Volgens officials wordt voor het integratieproces een tijdspad van ongeveer één maand genoemd. De inzet is een meer uniforme commandolijn en een stabieler veiligheidskader, zonder dat opgebouwde lokale ervaring in terrorismebestrijding verloren gaat.

Strategische overdrachten in volgende fases
Na de eerste militaire afspraken voorziet het akkoord in overdracht van strategische infrastructuur aan Damascus, waaronder Qamishlo Airport en grensovergangen. In een latere fase staat ook de overdracht van olievelden gepland. Dit zijn punten die politiek zwaar wegen, omdat ze direct raken aan inkomsten, bestuurlijke controle en de vraag hoe lokale belangen worden beschermd.

Civiele transitie met behoud van personeel
Het akkoord bevat ook civiel-bestuurlijke bepalingen. Instellingen van de Autonome Administratie zouden geleidelijk opgaan in Syrische staatsinstellingen, terwijl werkgelegenheid van huidige ambtenaren wordt gegarandeerd. De gedachte daarachter is dat publieke diensten niet abrupt mogen stilvallen en dat de overgang beheersbaar blijft voor burgers.

Succes hangt af van naleving en internationale steun
Waarnemers in de regio stellen dat het slagen van de maatregelen vooral afhangt van naleving door beide partijen en de houding van internationale actoren die invloed hebben op het Syrische dossier. Kallas bevestigde dat de EU bereid is bij te dragen aan voortgang, mits het proces aansluit bij politieke en institutionele doelstellingen en niet ontspoort in nieuwe spanningen.

Politieke dialoog met Damascus blijft onderwerp van afweging
Kallas gaf aan dat er gesprekken zullen volgen over de vraag of het moment rijp is voor politieke dialoog op hoog niveau met Syrië. Daarmee laat de EU ruimte voor engagement, maar koppelt zij tempo en intensiteit aan ontwikkelingen op de grond, waaronder de stabiliteit van het bestand en de inclusiviteit van de politieke route.

Grote verschuiving voor Noord- en Oost-Syrië
De integratie van de SDF in een nationale militaire structuur betekent een belangrijke verschuiving in de machtsverhoudingen in het noordoosten. De SDF speelde sinds 2014 een centrale rol als partner in de strijd tegen ISIS. Een duurzame integratie kan een fundament leggen voor stabiliteit, mits de rechten en veiligheid van lokale gemeenschappen, waaronder Koerden, daadwerkelijk worden verankerd en gerespecteerd.

Monitoring en handhaving blijven cruciaal
De kernboodschap van Kallas is dat de wapenstilstand kwetsbaar is en dat monitoring en handhaving doorslaggevend worden in de komende weken. Als het akkoord zorgvuldig wordt uitgevoerd en de politieke component niet wordt verwaarloosd, kan het traject bijdragen aan een minder gepolariseerde fase in Syrië. Als vertrouwen wegvalt, ligt terugval in spanningen op de loer.