Eerste onderhandelingsronde tussen VS en Iran levert afspraken over Libanon op

De eerste onderhandelingsronde tussen de Verenigde Staten en Iran is na een lange nacht in Zwitserland afgerond. Qatar en Pakistan spreken van bemoedigende vooruitgang.

De eerste onderhandelingsronde tussen de Verenigde Staten en Iran is in de nacht van zondag op maandag afgerond in Zwitserland. De gesprekken moeten de tijdelijke gevechtspauze van zestig dagen omzetten in een duurzame vredesregeling.

Qatar en Pakistan, die als bemiddelaars optreden, maakten na 03.00 uur lokale tijd bekend dat er vooruitgang was geboekt. De onderhandelingen begonnen zondagochtend en duurden tot ver na middernacht.

Nieuw mechanisme voor Libanon
Washington en Teheran bereikten overeenstemming over meerdere nieuwe mechanismen. Het meest concrete resultaat is de oprichting van een zogenoemde deconflictiecel voor Libanon.

Deze structuur moet helpen voorkomen dat militaire operaties in Libanon het bredere vredesproces ondermijnen. Israël en Hezbollah zijn daar blijven vechten, ondanks de tijdelijke pauze in het conflict tussen de Verenigde Staten en Iran.

Araghchi spreekt van grote vooruitgang
De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi reageerde positief op de uitkomst. Volgens hem is belangrijke vooruitgang geboekt bij de pogingen om het conflict in Libanon te beëindigen.

Hij noemde de nieuwe deconflictiecel de eerste echte test voor de afspraken die in Zwitserland zijn gemaakt. De werking ervan zal moeten uitwijzen of de diplomatieke vooruitgang ook leidt tot minder geweld op het terrein.

Libanon centraal tijdens gesprekken
De situatie in Libanon domineerde een groot deel van de onderhandelingen. De Iraanse delegatie stelde dat een einde aan de oorlog tussen Israël en Hezbollah noodzakelijk is voordat verdere stappen kunnen worden gezet.

Daardoor kwam het Iraanse nucleaire programma tijdens deze ronde nauwelijks inhoudelijk aan bod. Dit dossier blijft een van de belangrijkste en gevoeligste onderwerpen in de verhouding tussen Washington en Teheran.

Sancties tegen oliesector besproken
Ook de economische gevolgen van het conflict kwamen ter sprake. Hamid Bovard, directeur van de Iraanse nationale oliemaatschappij, verklaarde dat tijdens de gesprekken is gesproken over het opheffen van sancties tegen de Iraanse olie-industrie en aanverwante sectoren.

Sanctieverlichting blijft voor Iran een belangrijk onderdeel van elke definitieve overeenkomst.

Tegengestelde toon vanuit Washington
Aan Amerikaanse zijde klonken uiteenlopende boodschappen. Vicepresident JD Vance zei bij de opening van het overleg dat president Donald Trump een nieuw hoofdstuk in de relatie met Iran wil beginnen.

Trump koos enkele uren later voor een hardere toon. Hij verklaarde dat hij na afloop van de zestig dagen vrij is om te handelen en waarschuwde de Iraanse president Massoud Pezeshkian vanwege diens standpunt dat Iran uranium mag blijven verrijken.

Iraanse reactie op dreigementen
De Iraanse hoofdonderhandelaar Mohammad Bagher Ghalibaf reageerde scherp op de uitspraken van Trump. Hij waarschuwde Washington voorzichtig te zijn met dreigementen en stelde dat de Iraanse strijdkrachten klaarstaan om te reageren.

De woordenwisseling maakte duidelijk dat het wederzijdse wantrouwen groot blijft, ondanks de voortgang aan de onderhandelingstafel.

Straat van Hormuz blijft twistpunt
Tijdens het overleg werd ook gesproken over het openhouden van de Straat van Hormuz. De waterweg is van groot belang voor de internationale energiehandel en speelde sinds het uitbreken van het conflict op 28 februari een centrale economische rol.

Ghalibaf heeft verklaard dat Iran opnieuw doorgangskosten wil innen zodra de afgesproken tolvrije periode van zestig dagen afloopt. Dat staat tegenover de Amerikaanse eis dat scheepvaart door de zeestraat onbelemmerd moet blijven.

Vervolg van gesprekken nog onzeker
Het bleef maandagochtend onduidelijk of de Amerikaanse en Iraanse delegaties hun overleg direct in Zwitserland zouden voortzetten. De gesprekken van zondag waren bedoeld als de eerste ronde binnen een breder onderhandelingsproces.

Binnen de periode van zestig dagen moeten beide landen proberen een definitieve regeling te bereiken. De komende rondes zullen zich naar verwachting richten op Libanon, het Iraanse nucleaire programma, sancties en de toekomst van de Straat van Hormuz.

Eerste praktische test voor vredesproces
De nieuwe deconflictiecel voor Libanon vormt het eerste tastbare resultaat van de onderhandelingen. Qatar en Pakistan spraken van bemoedigende vooruitgang, maar de standpunten van Washington en Teheran liggen op meerdere belangrijke dossiers nog ver uit elkaar.

Of deze ronde het begin vormt van een duurzame vredesregeling, zal vooral afhangen van de vraag of het geweld in Libanon daadwerkelijk afneemt en beide partijen binnen zestig dagen verdere overeenstemming bereiken.