Wie zit er achter de aanvallen op het Khor Mor-gasveld? Een analyse van motieven, verdachten en geopolitieke gevolgen

Deze analyse is geschreven door: Ahmed Khoshnaw

Opnieuw is het Khor Mor-gasveld in de Koerdische Regio van Irak (KRI) het doelwit geworden van een reeks aanvallen. De aanval van afgelopen week, uitgevoerd met drones en mogelijk raketten, veroorzaakte niet alleen schade aan vitale installaties, maar leidde ook tot grootschalige stroomuitval en een tijdelijke stillegging van de gasproductie. Deze aanvallen vormen geen incident op zichzelf: ze zijn onderdeel van een bredere golf van destabilisatie gericht op Koerdische economische en politieke autonomie. Maar wie zit erachter? En waarom is juist Khor Mor zo’n aantrekkelijk doelwit geworden?

Waarom Khor Mor van strategisch belang is
Het Khor Mor-gasveld, geëxploiteerd door Dana Gas en Crescent Petroleum (beide met hoofdzetel in de VAE), is het kloppende hart van de gasvoorziening in de KRI. Het levert energie voor elektriciteitscentrales die miljoenen Koerden van stroom voorzien. De productie en export van gas vormen bovendien een belangrijke bron van inkomsten voor de Koerdische regering (KRG), die hierdoor haar politieke onafhankelijkheid deels financiert.

Het aanvallen van Khor Mor is dus niet alleen een aanval op infrastructuur, maar op de energiezekerheid, economische stabiliteit en symbolische soevereiniteit van Koerdistan.

Potentiële daders: drie hoofdverdachten

• Pro-Iraanse milities (zoals Kataib Hezbollah en Asa’ib Ahl al-Haq)
  Deze door Iran gesteunde sjiitische milities hebben herhaaldelijk hun afkeer uitgesproken van de KRG, haar banden met het Westen en haar nauwe relaties met de Golfstaten en Turkije. Sinds het uitbreken van het conflict tussen Israël en Hamas in oktober 2023 zijn deze milities actiever geworden, onder het mom van “anti-Amerikaanse weerstand”. Omdat Dana Gas en Crescent Petroleum worden geassocieerd met de VAE, een land dat normaliseringsakkoorden heeft gesloten met Israël, zien deze milities het gasveld als een legitiem doelwit binnen hun bredere strijd tegen westerse invloeden. De gebruikte drones in eerdere aanvallen vertonen bovendien gelijkenis met Iraanse technologie.
• Islamitische Staat (ISIS)
  Hoewel sterk verzwakt, blijft ISIS actief in de grensregio’s van Kirkuk en Diyala, dicht bij het gasveld. De terreurgroep heeft in het verleden energie-infrastructuur aangevallen om chaos te creëren en overheidscontrole te ondermijnen. ISIS heeft echter geen verantwoordelijkheid opgeëist voor recente aanvallen, wat deze hypothese minder waarschijnlijk maakt.
• Regionale rivalen binnen Irak
  Er gaan ook stemmen op dat sommige elementen binnen de centrale Iraakse machtsstructuren baat hebben bij een verzwakte KRG. De aanhoudende conflicten over olie-inkomsten, budgettoewijzingen en territoriale controle (zoals in Kirkuk) zouden Bagdad of verwante groepen kunnen motiveren om de economische slagkracht van Erbil te ondermijnen. Deze piste blijft echter speculatief en mist harde bewijzen.

Wat proberen de daders te bereiken?

De aanval op Khor Mor dient meerdere doelen tegelijk:

• Economische verzwakking van de KRG: Door de energieproductie lam te leggen, wordt de KRG financieel onder druk gezet.
• Afstraffing van buitenlandse investeerders: Bedrijven uit de VAE, Turkije of het Westen worden geïntimideerd om zich terug te trekken uit Koerdistan.
• Politieke destabilisatie: De aanvallen zaaien onrust onder de bevolking en ondermijnen het vertrouwen in de Koerdische regering.
• Geopolitieke boodschap: Door deze aanvallen willen milities of rivalen laten zien dat geen enkele westerse alliantie de KRG volledig kan beschermen.

Wat zijn de gevolgen?

• Energiecrisis in de KRI: De aanvallen hebben al geleid tot 10 uur minder stroom per dag in sommige gebieden.
• Verhoogde militaire alertheid: De Peshmerga en Asayish zijn in verhoogde staat van paraatheid en extra beveiliging is ingezet rondom Khor Mor.
• Internationale bezorgdheid: De VAE, de VS en Frankrijk hebben hun zorgen geuit over de veiligheid van hun economische belangen in Koerdistan.
• Toenemende druk op Erbil-Bagdad-relatie: De KRG eist meer bescherming en erkenning, terwijl Bagdad terughoudend blijft in het toewijzen van verantwoordelijkheid.

Conclusie: een aanval op meer dan gas
De aanvallen op Khor Mor zijn meer dan sabotage van energie-infrastructuur. Ze raken het hart van Koerdische autonomie, economische onafhankelijkheid en internationale positionering. Hoewel harde bewijzen nog ontbreken, wijzen patronen en motieven richting pro-Iraanse milities. Wat vaststaat: zolang Koerdistan zich economisch en politiek blijft ontwikkelen, zullen er actoren zijn die deze vooruitgang willen saboteren. Khor Mor is daarbij zowel een symbool als een slagveld geworden in het grotere geopolitieke schaakspel van het Midden-Oosten.