VS waarschuwt Irak: sancties bij terugkeer Nouri Al-Maliki als premier

Een boodschap uit Washington werpt een zware schaduw over de vorming van een nieuwe Iraakse regering. Het Iraakse ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigt dat de Verenigde Staten Bagdad mondeling hebben gewaarschuwd voor mogelijke gevolgen als Nouri al-Maliki opnieuw premier wordt. In de Iraakse politiek, waar coalities en benoemingen vaak op het laatste moment kantelen, vergroot dit de druk op het sjiitische kamp dat de kandidaatstelling van Al-Maliki intern probeert te beslechten.

Buitenlandse Zaken: twee kernpunten in de waarschuwing
Volgens de verklaring van het ministerie ging het om een mondelinge boodschap die in Washington werd overgebracht. Die boodschap bevatte twee hoofdpunten.

Het eerste punt verwees expliciet naar de mogelijkheid van sancties tegen bepaalde personen en instellingen. Het tweede punt benoemde criteria voor de aard van samenwerking met de Verenigde Staten, vooral in relatie tot de vorming van een komende regering en de manier waarop die regering functioneert. Het ministerie stelt dat deze “standaarden” ook met Iraakse officials in Bagdad zijn besproken in de context van de kabinetsvorming.

Reactie uit kamp-Al-Maliki: ‘mediacampagne’
Hisham al-Rikabi, mediafunctionaris van Al-Maliki, reageerde via X dat er volgens hem een brede mediacampagne loopt om Al-Maliki tot terugtrekking te bewegen en hem te vervangen door een andere kandidaat. Hij stelde dat die campagne niet zal slagen en dat het Coordination Framework vasthoudt aan zijn positie.

Sjiitisch blok verdeeld: steun voor Al-Maliki brokkelt af
De bekendmaking komt terwijl de verdeeldheid binnen het sjiitische Coordination Framework verder oploopt. Zes prominente leiders binnen het blok zouden hun steun voor Al-Maliki hebben ingetrokken in aanloop naar een beslissende vergadering over de kandidaat voor het premierschap. Hussein al-Shahani, verbonden aan de Sadikun Movement, zei dat het verzet groeit en dat mogelijk nog een leider zich bij het kritische kamp aansluit.

‘Twee derde tegen’: opties worden smaller
Al-Shahani stelde dat inmiddels ongeveer twee derde van de sjiitische zetels binnen het Coordination Framework tegen de kandidatuur van Al-Maliki zou zijn. Volgens hem staan er twee routes open: Al-Maliki trekt zich vrijwillig terug, of hij wordt via een collectief besluit binnen het blok uit de race gehaald. Hij voegde toe dat deze lijn aansluit bij de houding van Koerdische en soennitische partijen, die eveneens niet zitten te wachten op een botsing met Washington.

Trump-waarschuwing van 27 januari
De spanning is niet nieuw. Op 27 januari 2026 waarschuwde president Donald Trump volgens de berichtgeving dat de Verenigde Staten de samenwerking met Irak zouden stopzetten als Al-Maliki terugkeert als premier. In dezelfde periode werd ook een harde toon toegeschreven aan het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, dat stelde dat een nominatie van Al-Maliki Washington zou dwingen de relaties met Irak volledig te heroverwegen.

Deadline en spoedoverleg binnen het Coordination Framework
Een goed ingevoerde politieke bron zei dat binnen enkele uren een beslissende bijeenkomst wordt voorbereid. Na twee dagen consultaties zou er een voorlopige afspraak zijn gemaakt om een uitgebreide sessie te houden, met als doel een definitieve knoop door te hakken over de premiérskandidaat. Dezelfde bron stelt dat de Amerikaanse houding sjiitische partijen dwingt snel alternatieven te bekijken om diplomatieke escalatie te voorkomen.

Daarnaast wordt gemeld dat een officiële boodschap uit Washington bij een senior leider van het Coordination Framework zou zijn afgeleverd met het verzoek om binnen 48 uur een kandidaat te kiezen. Na bemiddeling zou die termijn zijn opgerekt naar vijf dagen, met donderdag als deadline.

Nieuwe signalen uit Washington en interne voorwaarden
Volgens bronnen zou er inmiddels nog een nieuwe Amerikaanse boodschap zijn verstuurd naar leiders binnen het Coordination Framework, waarin het verzet tegen Al-Maliki’s kandidatuur opnieuw wordt benadrukt. Tegelijk houden sommige leiders vast aan procedure: Mahmoud Hayani, ook lid van het blok, zei dat Al-Maliki alleen opzij wil stappen als een meerderheid van de leiders hem formeel wegstemt.

Alternatieve namen circuleren, kansen verschuiven
In de discussie duiken ook andere namen op. Ali Fahad, lid van het Hikma-blok, stelde dat “Shatri” de grootste kans maakt omdat hij volgens hem de minste interne en internationale weerstand ontmoet. Tegelijk zou de positie van Mohammed Shiaa al-Sudani verzwakken door de verschuivende krachtsverhoudingen binnen het blok.

Wat er op het spel staat
Waarnemers verwachten dat de uitkomst van de komende vergadering richtinggevend wordt voor Irak’s politieke koers in de komende vier jaar én voor de manier waarop internationale partners met Bagdad zullen omgaan. Met een publieke Amerikaanse waarschuwing en groeiende interne verdeeldheid kan de keuze voor een premier niet langer los worden gezien van Irak’s externe relaties, waarbij Koerdische partijen, die stabiliteit en voorspelbaarheid centraal stellen, extra scherp letten op de consequenties van elke benoeming.