VS en Iran geven details over aanvallen: raketten op bases in Golfregio, Washington spreekt van preventieve operatie
De Verenigde Staten hebben voor het eerst uitvoerig verslag gedaan van de luchtaanvallen op Iran in de nacht van vrijdag op zaterdag, terwijl Teheran tegelijk nieuwe raket- en droneaanvallen op Israël en Amerikaanse bases in het Midden-Oosten heeft opgeëist. Beide landen presenteren hun acties als noodzakelijke verdediging, maar waarschuwen dat verdere aanvallen kunnen volgen.
Volgens het Amerikaanse Central Command (CENTCOM) vormden de aanvallen het begin van een grootschalige militaire campagne tegen Iraanse militaire infrastructuur die volgens Washington een onmiddellijke dreiging vormde. De operatie, Operation Epic Fury, begon om 1.15 uur ’s nachts Amerikaanse oostkusttijd.
Amerikaanse en geallieerde troepen voerden gelijktijdig precisieaanvallen uit vanuit de lucht, vanaf zee en vanaf land. Daarbij werden commandocentra van de Iraanse Revolutionaire Garde, luchtverdedigingssystemen, raketinstallaties, dronebases en militaire vliegvelden aangevallen. Volgens CENTCOM gaat het om de grootste concentratie Amerikaanse militaire slagkracht in de regio in tientallen jaren.
President Donald Trump gaf opdracht tot de operatie als preventieve maatregel tegen wat het Witte Huis omschrijft als dreigende Iraanse aanvallen. Volgens CENTCOM-commandant admiraal Brad Cooper verliep de operatie volgens plan. Amerikaanse en geallieerde troepen onderschepten volgens hem honderden Iraanse raketten en drones, zonder Amerikaanse slachtoffers en met beperkte schade aan bases.
In de openingsfase werden ook nieuwe, relatief goedkope aanvalsdrones ingezet die slechts eenmaal worden gebruikt. Volgens het Amerikaanse leger gebeurde dat voor het eerst op grotere schaal in gevechtsomstandigheden.
Iraanse vergeldingsaanvallen
Iran begon minder dan drie uur na het begin van de Amerikaanse en Israëlische aanvallen met een grootschalige tegenaanval. De Iraanse Revolutionaire Garde noemde de operatie ‘True Promise 4’ en omschreef die als een voortzetting van eerdere vergeldingsacties tegen Amerikaanse en Israëlische doelen.
Volgens Teheran werden raketten en drones afgevuurd op Israël en op Amerikaanse bases in onder meer Bahrein, Qatar, de Verenigde Arabische Emiraten en Koeweit. Ook doelen in Saudi-Arabië, Jordanië en de Koerdische regio van Irak zouden zijn bestookt of bedreigd.
Bahrein bevestigde dat het hoofdkwartier van de Amerikaanse Vijfde Vloot doelwit was. De Vijfde Vloot coördineert Amerikaanse maritieme operaties in de Golfregio en delen van de Indische Oceaan. In Koeweit werden ballistische raketten afgevuurd richting de Ali Al Salem-luchtmachtbasis, die volgens het leger werden onderschept. Qatar meldde eveneens dat alle inkomende raketten werden neergehaald.
In de Koerdische regio van Irak werden volgens lokale autoriteiten meerdere raketten en explosieve drones onderschept boven de provincie Erbil, zonder slachtoffers of schade. Jordanië meldde dat twee Iraanse ballistische raketten werden vernietigd door de luchtverdediging.
In de Verenigde Arabische Emiraten kwam volgens het ministerie van Defensie één burger om het leven bij een aanval op Abu Dhabi. Ook in Syrië werden burgerdoden gemeld.
Iran stelde dat bij aanvallen op Amerikaanse bases minstens tweehonderd militairen zijn gedood of gewond geraakt, maar daarvoor bestaat geen onafhankelijke bevestiging. Israël bevestigde dat Iraanse raketten militaire doelen hebben geraakt, zonder details te geven over eventuele schade.
Dreiging van verdere escalatie
Iraanse functionarissen maakten duidelijk dat de aanvallen zullen doorgaan. Volgens het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken zal elke locatie in de regio die door de Verenigde Staten wordt gebruikt voor operaties tegen Iran als doelwit worden beschouwd.
Een woordvoerder van de Iraanse strijdkrachten verklaarde dat de vergeldingsacties ertoe zullen leiden dat de Verenigde Staten en Israël ‘spijt krijgen’ van hun optreden.
De aanvallen volgen op jaren van verslechterde betrekkingen tussen Washington en Teheran en op vastgelopen onderhandelingen over het Iraanse nucleaire programma. In juni 2025 vochten Iran en een door de Verenigde Staten gesteunde coalitie al twaalf dagen lang een beperkt militair conflict uit.
Internationale zorgen
De escalatie komt terwijl indirecte onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran, bemiddeld door Oman, nog gaande waren. De Omaanse minister van Buitenlandse Zaken waarschuwde dat de diplomatie wordt ondermijnd en riep Washington op verdere escalatie te vermijden.
Rusland riep de Verenigde Staten en Israël op hun aanvallen te staken en terug te keren naar diplomatieke onderhandelingen, en bood aan te helpen bij een politieke oplossing.
Ook Europese leiders spraken hun bezorgdheid uit. De Franse president Emmanuel Macron pleitte voor een spoedvergadering van de VN-Veiligheidsraad en riep op tot de-escalatie. Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en EU-buitenlandchef Kaja Kallas benadrukten dat burgers beschermd moeten worden en dat het internationaal recht moet worden gerespecteerd.
Canada en Australië spraken steun uit voor de Verenigde Staten en Israël en stelden dat het voorkomen van een Iraans kernwapenprogramma van groot belang is voor de internationale veiligheid.
Diplomaten vrezen dat de wederzijdse aanvallen kunnen uitmonden in een breder regionaal conflict, waarbij meerdere landen in het Midden-Oosten betrokken raken.
