Verenigd Koninkrijk plaatst Iraanse Revolutionaire Garde op terreurlijst

Volgens Londen is de maatregel genomen vanwege activiteiten die worden gelinkt aan bedreigingen tegen mensenlevens en intimidatie op Brits grondgebied.

De Britse regering heeft maandag de Iraanse Revolutionaire Garde, de IRGC, aangemerkt als terroristische organisatie.

Volgens Britse media gebeurde dit op basis van nieuwe nationale veiligheidsbevoegdheden, waarbij Londen wijst op bedreigingen tegen mensenlevens en intimidatie van personen op Brits grondgebied.

Eerste organisaties onder nieuwe wet
De IRGC behoort tot de eerste organisaties die zijn aangewezen onder de National Security (State Threats) Act 2026.

Ook de aan Iran gelinkte Movement of the Companions of the Right, bekend als IMCR, en het Russische GRU Volunteer Corps zijn onder deze wet aangewezen.

Nieuwe juridische route
De wet werd ingevoerd om de Britse regering bevoegdheden te geven die vergelijkbaar zijn met maatregelen tegen terroristische organisaties.

Tegelijk moest de wet een juridische oplossing bieden voor de moeilijkheden rond het aanwijzen van een officieel onderdeel van een buitenlandse staat.

Strafbaarstelling van steun
Onder de nieuwe wet wordt het strafbaar om een aangewezen organisatie te steunen of materieel te helpen.

Ook het verkrijgen van materiële voordelen van zo’n organisatie kan strafbaar zijn.

Levenslange gevangenisstraf mogelijk
Spionage, sabotage of buitenlandse inmenging ten gunste van een aangewezen organisatie kan volgens de wet leiden tot levenslange gevangenisstraf.

Daarmee krijgt de Britse overheid een zwaarder instrument om activiteiten van buitenlandse staatsactoren en verbonden netwerken aan te pakken.

Bedreigingen op Brits grondgebied
In een schriftelijke verklaring aan het Britse Lagerhuis zei minister van Veiligheid Dame Angela Eagle dat het Verenigd Koninkrijk activiteiten heeft vastgesteld die aan de IRGC worden gelinkt.

Volgens haar gaat het om bedreigingen tegen mensenlevens en intimidatie op Brits grondgebied.

Lange reeks beschuldigingen
De IRGC wordt al decennialang in verband gebracht met buitenlandse operaties, waaronder intimidatie, spionage en moordplannen tegen tegenstanders van het Iraanse regime.

Londen ziet de nieuwe aanwijzing als onderdeel van een bredere poging om dergelijke activiteiten tegen te gaan.

Moord op Abdul Rahman Ghassemlou
Een van de bekendste zaken is de moord op Abdul Rahman Ghassemlou, de secretaris-generaal van de Kurdistan Democratic Party of Iran.

Hij werd op 13 juli 1989 in Wenen doodgeschoten tijdens onderhandelingen met een delegatie van de Iraanse regering.

Ook twee anderen gedood
Bij dezelfde aanval werden ook senior partijlid Abdullah Qaderi Azar en de Iraaks-Koerdische academicus Fadhil Rassoul gedood.

De zaak blijft voor veel Koerden een pijnlijk voorbeeld van politieke moorden op Iraans-Koerdische oppositieleiders in het buitenland.

Rol van Iraanse delegatie
Mohammad Jafar Sahraroudi leidde destijds de Iraanse delegatie.

Hij werd later geïdentificeerd als een hoge figuur binnen de IRGC en de Quds Force. Sahraroudi raakte gewond op de plaats van de aanval, maar mocht Oostenrijk verlaten.

Geen proces in Oostenrijk
Oostenrijkse autoriteiten vaardigden later arrestatiebevelen uit tegen Iraanse verdachten.

Toch kwam de zaak nooit tot een rechtszaak. Iran heeft verantwoordelijkheid voor de moorden altijd ontkend.

Vermelding door Verenigde Staten
De Amerikaanse regering heeft de moord op Ghassemlou genoemd binnen een langere reeks Iraanse aanslagen en moorden in het buitenland.

Volgens Washington worden dergelijke operaties vooral uitgevoerd via de Quds Force van de IRGC en het Iraanse ministerie van Inlichtingen.

Plot tegen journalisten
Minister Eagle verwees ook naar Unit 840 van de IRGC.

Deze eenheid zou betrokken zijn geweest bij een plan om twee journalisten van de in Londen gevestigde zender Iran International te vermoorden.

Criminelen gerekruteerd
Volgens onderzoeken naar het complot probeerde de IRGC criminelen te rekruteren om de presentatoren te doden.

Eerder zou ook zijn gekeken naar de mogelijkheid om hen te ontvoeren.

IMCR ook aangewezen
Naast de IRGC wees de Britse regering ook de Islamic Movement of the Companions of the Right aan, bekend onder de Arabische naam Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiya.

Deze schimmige groep wordt in verband gebracht met Iran en heeft aanvallen opgeëist op Joodse en Israëlisch gelinkte doelwitten en Perzischtalige mediaorganisaties in Europa.

Link met Iraanse veiligheidsdiensten
Britse autoriteiten en bondgenoten hebben de aanvallen gelinkt aan Iraanse veiligheidsdiensten.

In juni veroordeelden 24 landen in een gezamenlijke verklaring aanvallen die door de groep waren opgeëist en waarschuwden zij voor Iraanse staatsdreigingen in Europa.

Quds Force achter operaties
Volgens Eagle stonden leden van de Quds Force achter de groep.

Zij stelde dat de Quds Force vrijwel zeker richting gaf aan de operaties van de organisatie in Europa.

Onderdrukking binnen Iran
Ook binnen Iran speelt de IRGC een centrale rol in het onderdrukken van oppositie en protest.

Samen met de Basij-militie is de organisatie herhaaldelijk beschuldigd van hard optreden tegen demonstranten en maatschappelijke tegenstanders.

Protesten in januari
De IRGC en de Basij waren volgens de Britse lezing betrokken bij het gewelddadig neerslaan van landelijke protesten in januari.

Daarbij zouden duizenden demonstranten zijn gedood en veel anderen zijn vastgezet, terwijl de autoriteiten een langdurige internetblokkade oplegden.

Operaties buiten Iran
Buiten Iran worden de IRGC en de Quds Force geregeld beschuldigd van het inzetten van criminele netwerken en bondgenoten.

Deze netwerken zouden worden gebruikt om Iraanse dissidenten, journalisten, Joodse personen en Israëlische doelwitten te volgen, te intimideren, te ontvoeren of aan te vallen.

Internationale maatregelen tegen IRGC
De Verenigde Staten plaatsten de IRGC, inclusief de Quds Force, in 2019 op de lijst van buitenlandse terroristische organisaties.

Dat was de eerste keer dat Washington deze kwalificatie toepaste op een officieel onderdeel van een andere regering.

Canada en Europa
Canada plaatste de IRGC in juni 2024 op de terreurlijst onder het Canadese strafrecht.

De Europese Unie en meerdere Europese regeringen hebben sancties en andere beperkingen opgelegd aan de IRGC, hoge commandanten en verbonden organisaties.

Machtscentrum sinds 1979
De IRGC werd opgericht na de Islamitische Revolutie van 1979.

De organisatie heeft als taak het geestelijke establishment van Iran te beschermen en is uitgegroeid tot een machtig militair, politiek en economisch machtscentrum binnen de Iraanse staat.

Quds Force en regionale netwerken
De Quds Force is verantwoordelijk voor buitenlandse operaties van Teheran.

Deze tak onderhoudt relaties met gewapende bondgenoten en netwerken in het Midden-Oosten, waardoor de IRGC een belangrijke rol speelt in het regionale veiligheidsbeleid van Iran.

Belangrijk signaal van Londen
Met de aanwijzing van de IRGC als terroristische organisatie geeft het Verenigd Koninkrijk een duidelijk signaal af richting Teheran.

De maatregel vergroot de juridische druk op de organisatie en op personen of netwerken die de IRGC volgens Londen op Brits grondgebied of in Europa ondersteunen.