Turkije wil deze week wettelijke basis voor vredesproces en ontwapening PKK vastleggen: Geen regeling voor Öcalan en PKK-top

Volgens het voorstel komen Abdullah Öcalan, de hoogste PKK-leiders en personen met een verzwaarde levenslange gevangenisstraf niet in aanmerking voor de regeling.

Het Turkse parlement zal naar verwachting deze week een wetsvoorstel behandelen dat een juridische basis moet vormen voor het vernieuwde vredesproces en de ontwapening van de PKK.

De Turkse regering wil de wet nog vóór het zomerreces door het parlement loodsen.

Geen regeling voor Öcalan en PKK-top

Volgens Turkse media die dicht bij de regering staan, geldt het voorstel nadrukkelijk niet voor PKK-oprichter Abdullah Öcalan, andere hoge PKK-leiders en personen die een verzwaarde levenslange gevangenisstraf uitzitten.

De regering benadrukt dat het wetsvoorstel geen algemene amnestieregeling is, maar een juridisch kader dat het ontwapeningsproces moet ondersteunen.

Terugkeer voor bepaalde PKK-leden

Het voorstel biedt een mogelijkheid voor PKK-leden op lager niveau om terug te keren naar Turkije, mits zij niet betrokken zijn geweest bij moorden of andere ernstige geweldsmisdrijven.

Of iemand hiervoor in aanmerking komt, zal worden beoordeeld via een wettelijke toetsingsprocedure waarin aan specifieke voorwaarden moet worden voldaan.

Jarenlang onder toezicht

Ook wanneer betrokkenen worden toegelaten tot de regeling, blijven zij gedurende een periode van drie tot vijf jaar onder gerechtelijk toezicht.

Tijdens die periode mogen zij geen functie bekleden binnen overheidsinstellingen en is deelname aan politieke activiteiten niet toegestaan.

Volgens de regering zijn deze voorwaarden bedoeld om toezicht te houden op de naleving van de afspraken tijdens het re-integratieproces.

Controle door veiligheidsdiensten

Voordat de wet daadwerkelijk kan worden toegepast, moeten meerdere overheidsinstanties bevestigen dat aan alle voorwaarden is voldaan.

Zo zullen de Turkse inlichtingendienst (MIT) en de Turkse strijdkrachten eerst beoordelen of de ontwapening daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Daarna moet ook de Nationale Veiligheidsraad vaststellen dat het ontwapeningsproces volledig is afgerond.

Pas daarna kan de uitvoering van de wet beginnen.

Tijdelijk juridisch kader

Parlementsvoorzitter Numan Kurtulmuş omschreef het wetsvoorstel als een tijdelijke en afzonderlijke wettelijke regeling.

Volgens hem wordt het voorstel deze week ingediend, waarna de bevoegde parlementaire commissies zich over de inhoud zullen buigen. De regering hoopt het volledige wetgevingstraject vóór het zomerreces af te ronden.

Onderdeel van breder vredesproces

Het wetsvoorstel maakt deel uit van de bredere Turkse inspanningen om het ontwapeningsproces van de PKK juridisch vorm te geven, terwijl tegelijkertijd de rechtsstaat en rechterlijke controle behouden blijven.

Door de hoogste PKK-leiding en veroordeelden voor de zwaarste misdrijven uit te sluiten, wil de regering onderscheid maken tussen de leiding van de organisatie en lagere leden die mogelijk aan de wettelijke voorwaarden voldoen.

Discussie over uitvoering

Het huidige wetsvoorstel volgt op de nieuwe ontwikkelingen binnen het vredesproces die eind 2024 op gang kwamen.

Sindsdien hebben meerdere politieke partijen meegedacht over een wettelijk kader voor zowel de ontwapening als de terugkeer van daarvoor in aanmerking komende personen.

Hoewel de regering het voorstel ziet als een belangrijke stap, hebben oppositiepartijen en de DEM-partij opgeroepen tot meer juridische duidelijkheid en aanvullende waarborgen voor de uitvoering.

De komende parlementaire behandeling zal zich daarom niet alleen richten op de inhoud van de wet, maar ook op de manier waarop het toezicht en de uitvoering in de praktijk worden georganiseerd.