Sabri Ok: zonder democratisering geen duurzame oplossing

In een uitgebreid interview stelt hij dat er zonder democratisering, juridische garanties en een vrije rol voor Abdullah Öcalan geen duurzame oplossing kan ontstaan.

Sabri Ok, lid van de Uitvoerende Raad van de KCK, zegt dat het vredesproces in Turkije niet is mislukt, maar wel wordt afgeremd door zware structurele problemen. Volgens hem bestaat er geen gezamenlijke definitie van het proces tussen de Koerdische beweging en de Turkse staat. Abdullah Öcalan spreekt over een proces van vrede en democratische samenleving, terwijl de Turkse staat het volgens Ok blijft benaderen vanuit terrorisme, veiligheid en ontwapening.

Kern van het probleem blijft volgens hem ontkenning van de Koerdische kwestie

Volgens Ok ligt daar de diepere oorzaak van de huidige moeilijkheden. In zijn visie erkent de Turkse staat nog steeds niet werkelijk het bestaan en de omvang van de Koerdische kwestie. Hij stelt dat de staat zich vooral richt op het neerleggen van de wapens door de Koerdische beweging, zonder de historische en politieke wortels van het conflict serieus te benaderen. Daardoor blijven beide partijen volgens hem ver van elkaar verwijderd in hun kijk op de inhoud en richting van het proces.

Nationalistische kringen zouden vooruitgang blokkeren

Op de vraag wie het proces belemmert, wijst Ok naar nationalistische en chauvinistische krachten binnen de staat en de bureaucratie. Volgens hem zijn er in Turkije nog steeds machten die geen democratisering willen en die al een eeuw lang geen enkele fundamentele Koerdische rechten willen erkennen. Hij stelt ook dat internationale machten een rol spelen, omdat zij de Koerdische kwestie historisch hebben genegeerd en vandaag volgens hem onvoldoende bijdragen aan een eerlijke oplossing.

Nieuwe fase kwam voort uit veranderde regionale realiteit

Ok zegt dat de huidige fase niet zomaar is ontstaan. Volgens hem hebben de verschuivingen in het Midden-Oosten en de regionale onrust de Turkse staat gedwongen om opnieuw na te denken over de Koerdische kwestie. Hij noemt het veelzeggend dat juist kringen die eerder het hardst tegen de Koerdische beweging optraden nu over een proces spreken. Tegelijk benadrukt hij dat Öcalan volgens hem doorslaggevend is geweest in het openen van deze nieuwe fase.

Geen brede gevechten, wel grote voorzichtigheid

Over de militaire situatie zegt Ok dat er het afgelopen jaar in grote lijnen sprake was van een toestand zonder brede gevechten, afgezien van enkele beperkte incidenten. Volgens hem hebben de Koerdische strijders deze periode met discipline en voorzichtigheid doorgebracht. Hij zegt dat er binnen de beweging geen blind optimisme bestaat, maar ook geen verlies van vertrouwen in het proces zoals Öcalan het heeft ingezet.

Wantrouwen richting Ankara blijft groot

Volgens Ok ligt dat anders bij de Koerdische bevolking. Hij zegt dat het vertrouwen in Öcalan sterk blijft, maar dat het vertrouwen in Ankara bijna afwezig is. In zijn woorden komt dat doordat de Koerdische beweging grote strategische stappen heeft gezet, terwijl de Turkse staat nog steeds nauwelijks duidelijke en tastbare maatregelen heeft genomen. Dat voedt volgens hem grote voorzichtigheid onder Koerden.

Recht op Hoop wordt gezien als belangrijke graadmeter

Ok noemt het dossier rond het Recht op Hoop voor Abdullah Öcalan en andere Koerdische politieke gevangenen een belangrijke toetssteen. Hij stelt dat Turkije verplicht is om uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens uit te voeren, maar dat de staat dit dossier politiek blijft vertragen. Volgens hem zal de houding rond dit onderwerp duidelijk maken wie het proces werkelijk vooruit wil helpen en wie het wil afremmen.

Vrije rol voor Öcalan is volgens KCK onmisbaar

Wat volgens hem minimaal nodig is voor vooruitgang, is duidelijk. Ok zegt dat Öcalan door de Turkse staat erkend moet worden als hoofdonderhandelaar en dat hij in vrijheid moet kunnen leven en werken om zijn rol te vervullen. Zonder dat, stelt hij, kan van een serieus proces geen sprake zijn. Daarnaast vindt hij dat er een breed juridisch kader moet komen dat democratische politiek en een politieke oplossing van de Koerdische kwestie garandeert.

Democratische republiek als centraal doel

Volgens Ok ligt de oplossing in een democratische republiek waarin Koerden binnen de grenzen van Turkije met hun eigen identiteit, taal en cultuur kunnen leven en deelnemen aan het systeem. In zijn visie betekent dit dat de eeuw van ontkenning en uitsluiting moet worden verlaten en dat wederzijdse erkenning de basis moet vormen voor een nieuwe politieke orde.

Midden-Oosten volgens hem in fase van grote herschikking

Ok ziet de hele regio als een gebied dat door een diepe crisis gaat. Volgens hem stort het oude politieke systeem van de twintigste eeuw in en wordt er nu gevochten om de vorm van de nieuwe regionale orde. Hij koppelt de huidige conflicten aan een bredere strijd om macht, energie, handel en geopolitieke invloed. In dat kader zegt hij dat de problemen van het Midden-Oosten niet kunnen worden opgelost met oude staatsmodellen en centralistische logica.

Pleidooi voor democratisch confederalisme

Als alternatief schuift Ok opnieuw het idee van democratisch confederalisme naar voren. Volgens hem bieden klassieke modellen zoals pan-islamisme, Baath-nationalisme en traditionele linkse staatsopvattingen geen oplossing voor de regio. Hij ziet de toekomst eerder in een democratische ordening waarin volkeren zichzelf organiseren en op basis van vrijwillige samenwerking samenleven.

Turkije wil volgens hem vooral status quo behouden

Ok zegt dat de Turkse staat zich verzet tegen veranderingen in het Midden-Oosten omdat iedere grote regionale verschuiving ook gevolgen zou hebben voor Turkije zelf. Daarom blijft Ankara volgens hem vasthouden aan het bestaande nationale model. De Koerdische beweging wil daar volgens hem een andere diplomatie tegenover zetten, gericht op vrede, mensenrechten en democratische oplossingen.

Rojava voelt zich volgens hem in de steek gelaten

Over Rojava zegt Ok dat de Koerden daar een zware en beslissende strijd hebben gevoerd tegen ISIS en daarin grote offers hebben gebracht. Hij stelt dat de houding van de Verenigde Staten en Europese landen later sterk is veranderd. Volgens hem zijn de Koerden na de nederlaag van ISIS steeds meer alleen gelaten en geconfronteerd met nieuwe dreigingen vanuit Damascus en Turkije. In zijn woorden heerst daar veel teleurstelling over.

Rojhilat moet volgens hem inzetten op democratisch Iran

Met betrekking tot Oost-Koerdistan zegt Ok dat Iran zich in een nieuwe fase bevindt en dat alle volkeren en gemeenschappen daar moeten strijden voor een democratisch Iran. Hij noemt de Koerden een belangrijke kracht in dat proces, maar benadrukt tegelijk dat zij zich niet als instrument voor anderen zullen laten gebruiken. Volgens hem moeten de Koerdische krachten daar zorgvuldig omgaan met timing, strategie en eenheid.

Beëindiging van gewapende strijd betekent volgens hem geen einde aan zelfverdediging

Aan het einde van het interview gaat Ok ook in op de vraag of de Koerdische beweging opnieuw naar de wapens zou grijpen als de omstandigheden dat afdwingen. Hij zegt dat Öcalan de strategie van gewapende strijd heeft beëindigd en heeft vervangen door een strategie van democratische politiek. Tegelijk stelt hij dat dit niet betekent dat het recht op zelfverdediging verdwijnt. Zolang Koerden volgens hem worden bedreigd in hun bestaan, blijft dat recht bestaan. Volgens Ok zal gewapende strijd niet als methode worden gekozen zolang er geen vernietigingscampagne tegen de Koerden wordt gevoerd, maar als er opnieuw een existentiële dreiging ontstaat, noemt hij verzet met alle middelen een legitiem recht.