Recordopkomst in Koerdistan bij vroege stemming voor Iraaks parlement

Terwijl in de rest van Irak de stembureaus nog halfleeg waren, stonden in Koerdistan zondag lange rijen voor de vroege verkiezingen. Volgens officiële cijfers noteerden de drie Koerdische provincies de hoogste opkomst van het land. Opvallend daarbij was de zichtbare aanwezigheid van vrouwelijke Peshmerga veteranen uit de strijd tegen Islamitische Staat die met trots en vastberadenheid hun stem uitbrachten.

Het tafereel vormde een krachtig symbool van continuïteit: vrouwen die ooit schouder aan schouder met hun mannelijke kameraden op de frontlinie vochten, stonden nu in de keurige rijen van stemlokalen, gewapend met stembiljetten in plaats van geweren. “De stemming verliep dit jaar ongelooflijk snel,” vertelde een van hen aan K24. “Geen wachttijden, geen problemen, binnen enkele minuten was het klaar.”

Efficiëntie en vertrouwen
De soepele gang van zaken contrasteerde sterk met eerdere verkiezingen, waarin technische mankementen en vertragingen tot grote frustratie leidden. Volgens Peshmerga-commandant Sihad Barzani gingen in de vorige verkiezing “tussen de honderd en tweehonderdduizend stemmen verloren” door gebrekkige apparatuur. Ditmaal verliep alles vlekkeloos, een cruciale stap om het vertrouwen in het democratische proces te herstellen.

Naast lof voor de organisatie klonk er ook een duidelijke politieke boodschap. “Ik roep alle vrouwen op om te stemmen,” zei een andere vrouwelijke Peshmerga. “Alleen zo kunnen we onze rechten veiligstellen.” De uitspraak “we moeten onze rechten krijgen” werd die dag een refrein dat de verkiezingsretoriek in de Koerdische regio samenvatte.

Van frontlinie naar stembus
De deelname van vrouwelijke strijders aan het politieke proces is meer dan symbolisch. Tijdens de oorlog tegen IS vormden zij een essentieel onderdeel van de Koerdische strijdkrachten. Hun aanwezigheid had ook psychologische impact: extremistische strijders beschouwden het als vernederend om door een vrouw gedood te worden.

Hun overgang van de loopgraven bij Sinjar naar de stemlokalen van Erbil markeert volgens veel commandanten een nieuwe fase in de Koerdische strijd: van militaire naar democratische verdediging. “Ik roep het volk van Koerdistan op om Peshmerga te zijn op 11 november,” verklaarde Mansour Barzani, commandant van het Gulan- en Eerste Korps. “Laten we onze rechten verdedigen,  ditmaal via de stembus.”

Strijd om gelijke deelname
Toch blijft de formele integratie van vrouwen in het Peshmerga-apparaat beperkt. Slechts één procent van de strijdkrachten is vrouw. De Koerdische regering wil dat aandeel verhogen naar zes procent, een ambitie die volgens de Nederlandse kolonel Walter van Bijlevelt, militair adviseur bij de Multinationale Adviesgroep (MNAG), “een enorme stap vooruit” zou betekenen. “De helft van alle kennis en intellect in Koerdistan ligt bij vrouwen,” zei hij.

Internationale partners ondersteunen plannen voor een speciaal vrouwelijk regiment, dat vrouwen meer structurele mogelijkheden moet bieden binnen defensie. Volgens Van Bijlevelt is de geschiedenis van de regio daar het bewijs van: “Er waren hele vrouwelijke bataljons in de strijd tegen IS. Zeg mij dus niet dat vrouwen niet kunnen vechten.”

Hoogste opkomst van het land
De cijfers onderstrepen de betrokkenheid van de Koerden. Volgens de Iraakse kiescommissie (IHEC) lag de opkomst onder de veiligheidsdiensten landelijk op 60 procent, maar in de Koerdische regio op liefst 77 procent. In Slemani stemde zelfs 78 procent van de militairen, het hoogste percentage in heel Irak.

De vroege stemming vond zondag plaats; de algemene verkiezingen volgen dinsdag. Meer dan 1,3 miljoen leden van veiligheidsdiensten en ruim 26.000 ontheemden konden hun stem uitbrengen op 4.501 locaties verspreid over het land. In totaal doen 31 allianties, 38 partijen en 23 onafhankelijke kandidaten mee voor 329 parlementszetels.

“Het gaat om de lijst, niet om de naam”
Voor veel vrouwelijke Peshmerga draaide de keuze niet om individuele kandidaten, maar om het politieke programma dat de Koerdische rechten het best zou verdedigen. “De naam van de kandidaat doet er niet toe,” zei een van hen. “Belangrijk is dat de lijst onze rechten bewaakt.” Met hun deelname bevestigen de vrouwelijke strijders dat de verdediging van Koerdistan niet alleen op het slagveld plaatsvindt, maar ook in het stemhokje. Waar ze ooit het land beschermden met wapens, doen ze dat nu met hun stem.