PUK en New Generation kondigen nieuwe samenwerking aan, dreigen kabinet zonder PDK te vormen

PUK-leider Bafel Jalal Talabani heeft zaterdag 17 januari 2025 bekendgemaakt dat zijn partij een nieuw politiek akkoord sluit met de New Generation Movement. De aankondiging kwam tijdens een gezamenlijke persconferentie met New Generation-leider Shaswar Abdulwahid Qadir.

“Samen reageren we met 38 zetels”
Talabani stelde dat de twee fracties hun krachten bundelen en daarmee samen 38 zetels vertegenwoordigen. Hij benadrukte dat de afspraak volgens hem niet bedoeld is om een andere partij te treffen, maar om bestuurlijke verandering en ontwikkeling in de Koerdistan-Regio te stimuleren.

Bezoek aan New Generation na oproep tot alternatieve coalitie
De PUK-voorzitter bezocht New Generation en sprak met Qadir nadat de beweging had voorgesteld om een regering te vormen met partijen buiten de KDP om. Volgens de initiatiefnemers is het doel een coalitie te bouwen die onder meer een transparante begrotingswet moet doorvoeren, het machtsevenwicht moet herstellen, goed bestuur moet bevorderen en het parlement opnieuw actief moet maken.

Ook overleg met Koerdische sociaaldemocraten
Eerder op de dag bracht Talabani eveneens een bezoek aan de Kurdistan Social Democratic Party (KSDP), waar hij met partijleider Mohammed Haji Mahmoud sprak.

Talabani: standpunten liggen dicht bij elkaar
Tijdens de persconferentie verklaarde Talabani dat het initiatief al een jaar geleden werd besproken, maar dat de ontwikkelingen inmiddels een nieuwe fase hebben bereikt. Hij gaf aan dat er aanvankelijk verschillende verwachtingen waren, mede omdat de PUK dacht dat de KDP serieus werkte aan de vorming van een kabinet. Volgens Talabani is het voorstel later opnieuw op tafel gekomen en heeft hij daar positief op gereageerd.

Budgetwet en bestuur als kernpunten
Talabani zei dat beide partijen hun plannen naast elkaar hebben gelegd en dat er opvallend veel overlap is, vooral rond begrotingsbeleid. Hij koppelde dat direct aan spanningen met de KDP, waarbij hij aangaf dat de begrotingskwestie een belangrijk punt van verschil vormt. Volgens hem is de samenwerking bedoeld om zorgen van burgers over bestuur en beleid concreet aan te pakken.

Oproep aan andere ontevreden partijen
De PUK-leider stelde dat het belangrijk is dat partijen die ontevreden zijn over de huidige situatie zich bij de samenwerking aansluiten. Volgens hem betekent buiten de afspraak blijven in de praktijk dat men het bestaande bestuur accepteert. Talabani voegde toe dat de PUK wel in de regering wil blijven en verantwoordelijkheid wil dragen, maar dat er op dit moment geen akkoord is met de KDP.

“Dit is strategisch, geen manoeuvre”
Talabani presenteerde de stap als een strategische keuze en niet als een tijdelijke zet. Hij zei dat de Koerdistan-Regio volgens hem serieuze verandering nodig heeft en dat de samenwerking met New Generation verder uitgebreid zal worden.

New Generation: hervorming, transparantie en inkomsten in de begroting
Qadir verklaarde dat, als er formeel wordt getekend, de eerste prioriteit het invoeren van een transparante begrotingswet is. Hij pleitte ervoor om inkomsten uit grensovergangen en olie in de begroting onder te brengen, middelen eerlijker over steden en districten te verdelen en salarisuitbetalingen structureel op tijd te laten plaatsvinden. Volgens hem moet dat ook bijdragen aan het aanpakken van economische problemen, waaronder werkloosheid onder jongeren en stagnatie in de markt. Hij zei dat de afspraken openbaar gemaakt zullen worden zodra de punten zijn afgerond.

Balans in macht en kritiek op dominantie van sleutelposities
Qadir koppelde de samenwerking aan een bredere discussie over machtsverdeling. Hij wees erop dat het premierschap de afgelopen decennia vrijwel steeds bij de KDP lag en stelde dat er verandering nodig is via een andere premier of een nieuwe verdeling van bevoegdheden. Daarbij noemde hij meerdere sleutelposities in de regio-instituties waarvan hij vindt dat ze te sterk door één partij worden gedomineerd.

Achtergrond: kabinetsvorming blijft vastlopen sinds verkiezingen
De parlementsverkiezingen in de Koerdistan-Regio vonden plaats in oktober 2024. Sindsdien hebben PUK en KDP, als grootste blokken, na meerdere gesprekken nog geen akkoord bereikt over de vorming van het tiende kabinet. Volgens de beschikbare informatie lopen de onderhandelingen vooral vast op de verdeling van hogere functies, ondanks eerdere afspraken over de bestuursstructuur.