Nabestaanden van Anfal-slachtoffers keren terug naar Nugra Salman na vonnis

>>> Honderden nabestaanden van Anfal-slachtoffers en overlevenden zijn vrijdag teruggekeerd naar de gevangenis van Nugra Salman, kort nadat een Iraakse rechtbank de doodstraf uitsprak tegen een voormalige Baathfunctionaris die verantwoordelijk werd gehouden voor zware misdaden tijdens de Anfal-campagne.

Honderden nabestaanden van Anfal-slachtoffers en overlevenden van de genocide zijn vrijdag afgereisd naar de afgelegen vesting van Nugra Salman in de provincie Muthanna. De bijeenkomst vond plaats kort nadat een Iraakse rechtbank de doodstraf had uitgesproken tegen een voormalige Baathfunctionaris die door veel overlevenden wordt gezien als een van de belangrijkste verantwoordelijken voor de misdaden in de gevangenis.

Bloemen, gebeden en herinnering
De families kwamen vanuit verschillende steden in de Koerdische Regio naar het zuiden van Irak om hun doden te herdenken. Op het terrein van de voormalige gevangenis werden bloemen neergelegd voor de slachtoffers die omkwamen en van wie velen nog altijd in massagraven liggen zonder dat hun exacte rustplaats bekend is. Binnen de muren van Nugra Salman werden vrijdaggebeden en gezamenlijke gebeden gehouden. Voor de aanwezigen was de terugkeer naar deze plek een moment van rouw, maar ook van waardigheid en vasthoudendheid.

Symbool van overleving
De bijeenkomst droeg een zware emotionele lading. Nugra Salman staat voor veel Koerden symbool voor een van de donkerste hoofdstukken uit de Anfal-campagne van 1988, toen duizenden burgers werden opgesloten, uitgehongerd en mishandeld. Door juist op deze plek samen te komen, wilden de families laten zien dat de herinnering aan de slachtoffers levend blijft en dat de misdaden niet uitgewist zullen worden.

Lokale steun in Zuid-Irak
Ook vanuit de lokale autoriteiten in Muthanna klonken woorden van solidariteit. Daarbij werd benadrukt dat de massagraven in de woestijn rond Samawa blijvend bewijs vormen van het onrecht dat het Koerdische volk is aangedaan. De ontvangst van de families werd gepresenteerd als een eerbetoon aan mensen die op een uiterst wrede manier om het leven kwamen, ver weg van iedere menselijke waardigheid.

Doodstraf na zware rechtszaak
De directe aanleiding voor de herdenking was het vonnis dat donderdag in Bagdad werd uitgesproken tegen Ajaj Ahmed Hardan al-Tikriti. De rechtbank veroordeelde hem tot de dood door ophanging. Volgens de rechter maakte hij deel uit van een georganiseerd en systematisch project van genocide tegen Koerdische gevangenen in Nugra Salman tijdens de Anfal-campagne.

Beschrijving van systematische misdaden
In de toelichting op het vonnis werd gesproken over marteling, opzettelijke uithongering, vernedering en de gedwongen verdwijning van 1.068 mensen, onder wie vrouwen, kinderen en burgers met een beperking. Volgens de rechtbank werden deze slachtoffers later in massagraven begraven. Daarmee werd opnieuw bevestigd dat het geweld in Nugra Salman geen op zichzelf staande wreedheid was, maar onderdeel vormde van een breder vernietigingsbeleid.

Getuigenissen legden de gruwel bloot
Tijdens het proces kwamen aangrijpende verklaringen naar voren van mensen die de gevangenis overleefden. Een oudere overlevende vertelde in de rechtszaal hoe haar elfjarige dochter en haar vierjarige zoon in haar armen stierven door honger, dorst en het ontbreken van medische zorg. Zulke verklaringen maakten opnieuw zichtbaar onder welke omstandigheden Koerdische gevangenen daar werden vastgehouden.

Jarenlange zoektocht naar gerechtigheid
Voor veel nabestaanden kreeg het vonnis extra betekenis omdat het voortkwam uit een zoektocht die tientallen jaren heeft geduurd. Een van de overlevenden speelde een directe rol in het opsporen van de veroordeelde, nadat zij hem na jarenlang zoeken wist te lokaliseren. Die informatie leidde uiteindelijk tot zijn arrestatie in 2025. Daarmee werd een eerste echte stap gezet in een zaak die voor veel families al bijna vier decennia openlag.

Herinneringen die blijven achtervolgen
Andere overlevenden deelden soortgelijke herinneringen aan de gevangenis. Zij spraken over systematische uithongering, minimale rantsoenen, ziekten en lichamen die niet met respect werden behandeld. Voor de families die vrijdag naar Nugra Salman terugkeerden, was het duidelijk dat het juridische vonnis belangrijk is, maar dat het de pijn en het gemis niet wegneemt.

Strijd om erkenning gaat door
De veroordeling wordt door veel Koerden gezien als een belangrijke stap richting gerechtigheid. Toch blijft de bredere strijd voortduren. De zoektocht naar vermisten, het openen van onbekende massagraven en de eis tot volledige erkenning en compensatie voor de slachtoffers van Anfal blijven onverminderd bestaan. Voor de aanwezige families was vrijdag daarom geen afsluiting, maar een nieuwe bevestiging dat hun strijd voor waarheid en rechtvaardigheid doorgaat.