Mustafa Barzani – De Leider die een Volk Vormgaf
Op 1 maart 1979, een dag als vandaag, overleed Generaal Mustafa Barzani in het Georgetown Hospital in Washington D.C. Met zijn dood verloor het Koerdische volk een uitzonderlijke leider, maar zijn naam bleef voortleven als symbool van vrijheid, verzet en nationale waardigheid. Mustafa Barzani wijdde meer dan zestig jaar van zijn leven aan de strijd voor de rechten van het Koerdische volk en groeide uit tot een van de meest invloedrijke figuren in de moderne geschiedenis van Koerdistan.
Zijn leven was niet alleen dat van een revolutionair leider, maar ook van een strateeg, bemiddelaar en inspirator die generaties heeft gevormd. Voor miljoenen Koerden blijft hij tot vandaag een voorbeeld van trouw aan het volk en onwankelbare vastberadenheid.
Geboren in strijd
Mustafa Barzani werd geboren op 14 maart 1903 in het dorp Barzan, in een familie die al eeuwenlang een belangrijke religieuze en maatschappelijke rol speelde in de regio. Zijn leven begon in moeilijke omstandigheden. In 1906 werd hij als driejarig kind samen met zijn moeder opgesloten in de gevangenis van Mosul na een opstand tegen het Ottomaanse Rijk.
Deze vroege ervaringen vormden zijn karakter en legden de basis voor een leven dat volledig in het teken zou staan van strijd en opoffering.
Op zestienjarige leeftijd nam hij deel aan de opstand van Sheikh Mahmoud en leidde hij een strijdmacht van ongeveer 300 mannen. In 1925 bezocht hij Sheikh Said Piran namens zijn oudere broer Sheikh Ahmad Barzani en speelde hij een rol in de bredere Koerdische nationale beweging.
Opleiding en karakter
In tegenstelling tot veel militaire leiders kreeg Mustafa Barzani geen formele militaire opleiding. Hij werd thuis onderwezen door familieleden en studeerde later aan een traditionele Koerdische school waar hij islamitisch recht en Koerdische tradities leerde.
Al op jonge leeftijd stond hij bekend als bemiddelaar bij conflicten tussen families en stammen. Zijn vermogen om conflicten op te lossen leverde hem groot respect op.
Tijdens zijn ballingschap in Moskou studeerde hij Russisch, economie, geografie en wetenschap aan de Academy of Languages. Hij sprak Koerdisch, Arabisch, Perzisch en Russisch vloeiend en kon Engels lezen.
Zijn militaire kennis leerde hij niet uit boeken maar op het slagveld. Zoals hij later zelf zei:
“Mijn militaire opleiding heb ik gekregen door te vechten.”
De opkomst van een leider
In 1932 leidde Barzani de strijders van Barzan tegen een militaire campagne van de Iraakse regering, ondersteund door Britse troepen. De strijd was zwaar en leidde tot zijn verbanning naar verschillende Iraakse steden.
Tussen 1932 en 1943 leefde hij onder toezicht, totdat hij met hulp van Koerdische patriotten wist te ontsnappen en terugkeerde naar Barzan.
In 1945 leidde hij opnieuw een opstand tegen het Iraakse regime. Datzelfde jaar trok hij met zijn strijders naar Mahabad, waar hij een sleutelrol speelde bij de opbouw van de Republiek Mahabad. Hij werd benoemd tot opperbevelhebber van het leger en kreeg de rang van generaal.
In 1946 richtte hij samen met andere Koerden de Koerdische Democratische Partij op en werd hij tot voorzitter gekozen. Hij bleef partijleider tot zijn overlijden.
Na de val van Mahabad trok Barzani met ongeveer 500 peshmerga’s door vijandelijk gebied terwijl zij werden achtervolgd door de legers van Iran, Irak en Turkije. Uiteindelijk bereikten zij de Sovjet-Unie, waar zij tot 1958 in ballingschap verbleven.
Terugkeer als nationale held
Na de Iraakse revolutie van 14 juli 1958 keerde Mustafa Barzani op 6 oktober 1958 terug naar Irak. Hij werd ontvangen als nationale held door zowel Koerden als Arabieren.
In 1961 begon onder zijn leiding de Septemberrevolutie, een langdurige strijd voor Koerdische rechten die duurde tot 1975. Tijdens deze periode groeide hij uit tot het belangrijkste symbool van de Koerdische nationale beweging.
Tijdens de Baath-staatsgreep van 8 februari 1963 stelde Barzani de bevrijde gebieden open voor alle Iraakse patriotten, Koerden, Arabieren en andere bevolkingsgroepen.
In 1970 werd een historische overeenkomst ondertekend tussen de Koerdische beweging en de Iraakse regering, waarin autonomie voor Koerdistan werd beloofd. Deze overeenkomst werd later niet nagekomen.
Na de nederlaag van 1975 leefde Barzani onder moeilijke omstandigheden in Iran. Door zijn verslechterende gezondheid reisde hij naar de Verenigde Staten voor behandeling van longkanker.
Hoewel hij van plan was terug te keren naar Koerdistan, overleed hij op 1 maart 1979.
Hij werd eerst begraven in Shno (Ashnoviya) in Oost-Koerdistan, waar honderdduizenden mensen afscheid namen. In 1994 werd hij herbegraven in Barzan, zijn geboorteplaats.
De generaal zonder militaire academie
Wat Mustafa Barzani uniek maakt in de geschiedenis is dat hij zonder formele militaire opleiding een van de meest succesvolle guerrillaleiders van zijn tijd werd.
Tijdens zijn leven stond hij tegenover generaals uit het Ottomaanse Rijk, Groot-Brittannië, Iran, Irak, Turkije en andere landen. Veel van deze officieren waren opgeleid aan de beste militaire academies ter wereld.
Toch wist Barzani hen keer op keer te weerstaan en vaak te verslaan.
Tegenstanders uit Irak
De Iraakse minister van Defensie Jaʿfar Pasha al-Askari, opgeleid aan Ottomaanse en Duitse militaire academies, erkende dat het Barzan-gebied zo moeilijk was dat het Iraakse leger er nauwelijks effectief kon opereren.
Britse officieren, waaronder generaal Rowan-Robinson, namen deel aan militaire campagnes tegen Barzani. Het Iraakse leger werd herhaaldelijk verslagen en moest vaak worden gered door de Britse luchtmacht.
Nuri Said Pasha, een van de machtigste leiders van Irak, stond eveneens tegenover Barzani. Na militaire nederlagen verklaarde hij in 1944 als eerste Iraakse premier bereid te zijn Koerdische autonomie te erkennen.
Ook Abdul Salam Arif, later president van Irak, vocht tegen Barzani tijdens de oorlogen van de jaren zestig. Ondanks hun moderne wapens en buitenlandse training konden ook deze generaals hem niet verslaan.
Tegenstanders uit Iran
Ook Iran stuurde zijn best opgeleide generaals tegen Barzani.
Generaal Amanallah Jehanbani was opgeleid in Rusland en Frankrijk. Generaal Haj Ali Razmara studeerde aan militaire academies in Teheran en Frankrijk. Beide generaals dienden als stafchefs van het Iraanse leger.
Generaal Fazlullah Homayuni leidde Iraanse troepen tegen Barzani in 1947. Ondanks hun numerieke en technologische overwicht werden hun aanvallen afgeslagen.
De Amerikaanse ambassadeur William Eagleton beschreef deze strijd als een episch hoofdstuk in de geschiedenis van guerrillaoorlogvoering.
Waarom Barzani anders was
Veel waarnemers probeerden zijn succes te verklaren. Sommigen beweerden dat hij militaire training had gekregen in Londen of in de Sovjet-Unie.
Deze verhalen bleken onjuist. De Russische staatsman Yevgeni Primakov bevestigde dat Barzani nooit in het Sovjetleger diende.
Barzani gaf zelf een eenvoudig antwoord op de vraag naar zijn succes: hij had geleerd door ervaring, door strijd en door de steun van zijn volk.
Terwijl veel van zijn tegenstanders vandaag vergeten zijn, leeft de naam Mustafa Barzani voort niet alleen in Koerdistan, maar ook ver daarbuiten.
Een leider die zijn volk nooit verliet
Mustafa Barzani wijdde zijn hele leven aan de vrijheid en waardigheid van zijn volk. Hij kende ballingschap, oorlog en verlies, maar bleef trouw aan zijn idealen.
Zijn nalatenschap leeft voort in de generaties die na hem kwamen en in de voortdurende zoektocht naar vrede en vrijheid in Koerdistan.
Zijn woorden blijven tot vandaag inspireren:
“Als je je volk niet kunt dienen, verraad het dan tenminste niet.”
Op 1 maart wordt Generaal Mustafa Barzani herdacht als een leider die niet alleen geschiedenis schreef, maar ook een volk richting gaf, een leider die tot zijn laatste adem trouw bleef aan Koerden en Koerdistan.
