Koerdische studenten uitgesloten van examens in eigen taal: Iraakse onderwijsministerie onder vuur
In een beslissing die de constitutionele status van het Koerdisch als officiële taal in Irak ernstig ondermijnt, heeft het Iraakse ministerie van Hoger Onderwijs het gebruik van de Koerdische taal bij universitaire examens verboden in de steden Kirkuk, Mosoel en Diyala. De maatregel vormt een drastische ommekeer van het beleid uit 2010, dat studenten in de zogenoemde “Koerdische gebieden buiten de KRG” toestond om tentamens in hun moedertaal af te leggen.
Het besluit, officieel kenbaar gemaakt in een brief van het ministerie op 16 juli, verbiedt universiteiten formeel nog langer om Koerdischtalige antwoorden te accepteren. Instellingen die zich hier niet aan houden, worden met juridische stappen en sancties bedreigd.
In strijd met de grondwet
De beslissing stuit op felle kritiek uit juridische en maatschappelijke hoek. Volgens de Iraakse grondwet, artikel 4, zijn Arabisch en Koerdisch de twee officiële talen van Irak. De grondwet garandeert expliciet het recht van burgers om onderwijs te volgen in hun moedertaal, ook binnen staatsinstellingen. Daarmee lijkt het verbod rechtstreeks in strijd met de geest én de letter van het Iraakse rechtskader.
“Het gebruik van het Koerdisch in staatsinstellingen is niet alleen toegestaan, maar grondwettelijk vereist. Dit besluit van het ministerie is daarom ongrondwettelijk,” luidt een veelgehoord standpunt van critici.
Het nu ingetrokken beleid uit 2010 erkende de praktische realiteit: veel Koerdische studenten in gemengde provincies als Kirkuk, Diyala en Mosoel volgden hun basisonderwijs in het Koerdisch en beschikten niet over voldoende academische beheersing van het Arabisch. De regeling bood een brug tussen twee onderwijssystemen in een federaal land. De afschaffing daarvan vormt volgens velen een gevaarlijke stap richting uitsluiting en marginalisering.
Gevoelige geografische focus
Dat de maatregel specifiek gericht is op universiteiten in Kirkuk, Mosoel en Diyala, is volgens analisten geen toeval. Deze gebieden behoren tot de zogenoemde “Koerdische gebieden buiten de regio” en worden genoemd in artikel 140 van de grondwet. Het betreft etnisch gemengde gebieden waarvan de uiteindelijke status middels een volksraadpleging zou worden vastgesteld – een proces dat al jaren vastzit.
De nieuwe beleidslijn wordt gezien als een instrument van politieke druk, bedoeld om de Koerdische aanwezigheid in deze betwiste gebieden terug te dringen.
Onderwijs als politiek strijdtoneel
Koerdische studenten die zijn opgegroeid in een Koerdischtalig onderwijssysteem worden door deze maatregel gedwongen om complexe universitaire examens af te leggen in het Arabisch. Voor velen betekent dit een ernstige belemmering in hun academische carrière en toekomstperspectieven. Universitaire examens in vakgebieden zoals geneeskunde, techniek of recht vergen taalbeheersing op het hoogste niveau – iets wat studenten zonder moedertaalniveau in het Arabisch op achterstand zet.
Volgens mensenrechtenactivisten en onderwijsexperts is dit een voorbeeld van “taalkundige discriminatie” die strijdig is met fundamentele rechten.
