KDP uit felle kritiek op manier waarop nieuwe gouverneur van Kirkuk is aangewezen
Een hooggeplaatst lid van het Centraal Comité van de KDP heeft scherpe kritiek geuit op de manier waarop de nieuwe gouverneur van Kirkuk is aangewezen. Volgens Hiwa Gailani is daarbij een ondoorzichtige politieke afspraak gemaakt waarbij de belangen van Koerdistan zijn ingeruild voor macht op federaal niveau in Bagdad.
Kirkuk volgens KDP onmiskenbaar Koerdistani
Gailani zei dat de visie van de KDP op Kirkuk blijft uitgaan van samenleven tussen alle bevolkingsgroepen in de provincie. Tegelijk benadrukte hij dat de fundamentele identiteit van Kirkuk volgens zijn partij Koerdistani is. Daarmee maakte hij duidelijk dat de discussie voor de KDP niet alleen over bestuur gaat, maar ook over de bredere politieke en nationale betekenis van de provincie.
Bezwaar richt zich op de manier van besluitvorming
Volgens Gailani ligt het probleem voor de KDP niet bij de persoon die uiteindelijk tot gouverneur is benoemd. De kern van de kritiek zit volgens hem in het politieke proces dat daaraan voorafging. Hij stelde dat onder de tafel een akkoord is gesloten waarbij de rechten en positie van het volk van Koerdistan de prijs hebben betaald.
Presidentschap en gouverneurschap volgens KDP als pakket verhandeld
In zijn uitleg koppelde Gailani de machtswissel in Kirkuk direct aan de verkiezing van de Iraakse president. Volgens hem zijn het federale presidentschap en het gouverneurschap van Kirkuk in Bagdad als één politiek pakket behandeld. Daarmee zou een gevoelig lokaal bestuur zijn ingezet om steun te verkrijgen voor een federale toppositie.
KDP wijst verantwoordelijkheid niet bij zichzelf
Gailani verwierp de suggestie dat de opstelling van de KDP de PUK ertoe heeft gedwongen om het gouverneurschap af te staan aan niet-Koerdische partijen. Integendeel, hij verwees naar eerdere periodes waarin de KDP juist Koerdische bestuurlijke eenheid in Kirkuk ondersteunde, onder meer door gouverneurs te steunen die verbonden waren aan de PUK. Daarmee wilde hij duidelijk maken dat de KDP volgens eigen lezing altijd heeft geprobeerd de Koerdische positie in de provincie te behouden.
Ook kritiek op nieuwe presidentiële vertegenwoordiging
Volgens Gailani vertegenwoordigt de huidige president van Irak, die via deze politieke route naar voren is gekomen, niet op effectieve wijze de verschillende bevolkingsgroepen of de constitutionele belangen van de Koerdische Regio. Daarmee verbond hij de machtswisseling in Kirkuk aan een bredere kritiek op de manier waarop Koerdische vertegenwoordiging in Bagdad momenteel wordt ingevuld.
Achtergrond van de machtswissel in Kirkuk
De uitspraken van Gailani volgden op de recente herschikking van het bestuur in Kirkuk. Tijdens een officiële zitting van de provincieraad werd het ontslag van PUK-gouverneur Rebwar Taha aanvaard. Vervolgens stemden twaalf van de veertien aanwezige raadsleden voor de benoeming van Mohammed Samaan, leider van het Iraaks-Turkmeens Front, als nieuwe gouverneur van Kirkuk. Ook werd Nashat Shawez benoemd tot plaatsvervangend voorzitter van de provincieraad.
Afspraak zou teruggaan tot Bagdad-overleg
Volgens politieke informatie was deze machtswissel al langere tijd voorbereid en gaat zij terug op een akkoord dat op 10 augustus 2024 in het Rashid Hotel in Bagdad werd uitgewerkt. Binnen dat akkoord zou zijn vastgelegd dat de PUK in ruil voor steun van Turkmeense en Arabische partijen aan Nizar Amedi als president van Irak het gouverneurschap van Kirkuk zou opgeven.
Bestuur van Kirkuk zou rouleren
Volgens de opzet van die regeling zal de Turkmeense component het bestuur van Kirkuk eerst zeven maanden in handen hebben. Daarna zou de post worden overgedragen aan een soennitisch-Arabische vertegenwoordiger, die gouverneur blijft tot aan de volgende provinciale verkiezingen.
PUK kreeg andere functies in ruil
In ruil voor het afstaan van het gouverneurschap zou de PUK meerdere andere posities hebben veiliggesteld, waaronder het ambt van plaatsvervangend gouverneur, de leiding van de politie van Kirkuk en de burgemeestersposten van Dibis en Daquq. Volgens de KDP verandert dat niets aan het fundamentele probleem dat de belangrijkste bestuurlijke positie van Kirkuk buiten Koerdische consensus om is weggegeven.
KDP houdt vast aan model van Koerdische consensus
Binnen de KDP leeft breed de overtuiging dat belangrijke functies die aan de Koerden toekomen eerst via onderlinge Koerdische overeenstemming moeten worden ingevuld. Volgens de partij is dat een politiek principe dat sinds 2003 de machtsverdeling in Irak mede vormgeeft. Wanneer dat principe wordt losgelaten, verliest de Koerdische Regio volgens de KDP aan onderhandelingskracht in Bagdad.
Kirkuk blijft centraal in Koerdische strategie
Voor de KDP blijft Kirkuk een van de meest bepalende dossiers binnen de Koerdische politieke strijd. De partij ziet gezamenlijke Koerdische vertegenwoordiging als noodzakelijk om artikel 140 van de Iraakse grondwet vooruit te helpen en de Koerdische aanwezigheid in de betwiste gebieden te beschermen. Juist daarom wordt de recente machtswissel door de KDP gezien als veel meer dan een gewone bestuurlijke verandering.
Nieuwe fase in verhouding tussen Erbil en Bagdad
De afwijzing van deze gang van zaken laat zien dat de spanningen tussen de grote Koerdische partijen opnieuw zwaar doorwerken in de relatie met Bagdad. Nu Kirkuk opnieuw het toneel is van politieke ruil en herverdeling van macht, lijkt ook de bredere Koerdische strategie in Irak aan een nieuwe fase te beginnen.
