Karayilan waarschuwt: vredesproces tussen Turkije en PKK dreigt vast te lopen

Op de Dag van de Arbeid heeft Murat Karayilan, een van de hoogste commandanten van de PKK, openlijk gewaarschuwd dat het vredesproces tussen Turkije en de Koerdische beweging mogelijk al is vastgelopen. Volgens hem is het traject, dat enkele maanden geleden nog werd gezien als een belangrijk nieuw begin, in een gevaarlijke fase terechtgekomen.

Kritiek op omgang met Öcalan
Centraal in zijn kritiek staat de aanhoudende isolatie van Abdullah Öcalan, de gevangengenomen PKK-leider wiens oproep tot ontwapening begin 2025 het proces in beweging bracht. Karayilan stelde dat die isolatie in de praktijk niet is doorbroken en dat bezoeken aan Imrali niet afhankelijk mogen zijn van de beslissing van één functionaris. Volgens hem wekt zo’n aanpak geen vertrouwen en roept het juist de indruk op dat er geen helder juridisch kader bestaat.

Geen ontmoetingen meer in afgelopen maand
Karayilan zei dat er in de afgelopen maand geen enkel bezoek meer aan Öcalan heeft plaatsgevonden. Volgens hem is dat een ernstig signaal voor de toekomst van het proces. In zijn lezing wijst die stilstand erop dat er bewust is gekozen om verdere stappen te vertragen of tijdelijk stop te zetten.

Parlementair werk leverde geen doorbraak op
Volgens Karayilan is het enige formele onderdeel dat tot nu toe zichtbaar is geweest het werk van de parlementaire commissie en het verslag dat daaruit voortkwam. Tegelijk stelde hij dat de manier waarop het proces verder is behandeld geen duidelijkheid heeft gebracht over de volgende stappen. Daardoor is volgens hem een sfeer ontstaan waarin wantrouwen opnieuw sterker wordt.

PKK zegt eigen verplichtingen te zijn nagekomen
Karayilan benadrukte ook dat de PKK volgens hem haar deel van het proces wel heeft uitgevoerd. Hij wees erop dat de organisatie grote stappen heeft gezet, waaronder het beëindigen van meer dan veertig jaar gewapende strijd. Volgens hem kan niemand zeggen dat de PKK niets heeft gedaan, juist omdat die stappen zichtbaar en openlijk zijn gezet.

Gesprek van eind maart bracht niet wat werd verwacht
Hij verwees ook naar het overleg van 27 maart, toen een delegatie van de Turkse regering en een delegatie van de DEM-partij met Öcalan spraken. Rond dat moment ontstonden hoge verwachtingen, maar volgens Karayilan heeft dat gesprek uiteindelijk niet gebracht wat ervan werd gehoopt. Omdat er daarna geen nieuw contact meer volgde, is het proces volgens hem in de huidige kwetsbare toestand beland.

Erdogan ziet situatie heel anders
President Recep Tayyip Erdogan gaf een dag eerder juist een heel andere beoordeling van dezelfde ontwikkeling. In het Turkse parlement zei hij dat het proces weliswaar een gevoeliger fase is ingegaan, maar dat de algemene sfeer volgens hem positief blijft. Hij stelde dat de ontwikkelingen verlopen zoals verwacht en dat het proces zorgvuldig moet worden voortgezet.

Botsing met kritiek van DEM-partij
Die woorden kwamen nadat Tülay Hatemoğlu, covoorzitter van de DEM-partij, de Turkse regering ervan had beschuldigd te twijfelen en tijd te verspillen terwijl er een historische kans op vrede ligt. Erdogan wees dat verwijt van de hand en zei dat wie pessimisme verspreidt, dat volgens hem doet op basis van verbeelding in plaats van werkelijkheid.

Commissie moet proces begeleiden
Volgens Erdogan heeft de goedkeuring van het verslag van de parlementaire commissie het proces in een fase gebracht die om extra zorgvuldigheid vraagt. Hij stelde dat de regerende Volksalliantie deze periode wil beheren met steun en samenwerking van andere politieke partijen.

Proces begon in oktober 2024
Het huidige vredestraject begon in oktober 2024, toen MHP-leider Devlet Bahçeli Öcalan opriep om de ontbinding van de PKK te bepleiten. Begin 2025 volgde daarop een formeel staakt-het-vuren van de PKK en later ook een verklaring dat de organisatie had besloten de wapens neer te leggen. Daarna werd binnen het Turkse parlement een speciale commissie opgericht om het proces te begeleiden.

Koerdische eisen blijven op tafel
Ondanks de aankondiging van ontwapening blijft vanuit de DEM-partij en andere Koerdische politieke kringen kritiek klinken op het trage tempo van de Turkse overheid. De belangrijkste eisen blijven overeind: een einde aan het aanstellen van regeringsbewindvoerders in gekozen Koerdische gemeenten, vrijlating van politieke gevangenen en een juridisch kader waarmee PKK-leden terug kunnen keren naar het burgerleven.

Afstand tussen beide lezingen groeit
De uitspraken van Karayilan en Erdogan laten zien hoe groot de afstand tussen beide kanten inmiddels is geworden. Waar de ene kant waarschuwt dat het proces stilvalt en het vertrouwen wegzakt, spreekt de andere kant over een gevoelige maar positieve fase. Juist die tegenstelling maakt duidelijk dat het vredestraject zich op een beslissend moment bevindt.