JD Vance: Hoopvol over een stabiel akkoord

De Verenigde Staten en Iran hebben in Zwitserland een routekaart van zestig dagen afgesproken om tot een definitieve vredesovereenkomst te komen.

De Verenigde Staten en Iran hebben hun rechtstreekse onderhandelingen in Zwitserland afgerond met een routekaart van zestig dagen. Binnen die periode moeten beide landen proberen te komen tot een definitieve en brede vredesovereenkomst.

De gesprekken vonden plaats in het Bürgenstock-resort aan het Vierwoudstrekenmeer. Na maanden van militaire escalatie, instabiele wapenstilstanden en diplomatieke onzekerheid spraken beide delegaties van betekenisvolle vooruitgang.

Vance spreekt van stevige basis
De Amerikaanse vicepresident JD Vance omschreef de onderhandelingen als een goede basis voor een permanent akkoord. Hij wees daarbij vooral op de Iraanse bereidheid om internationale inspecteurs opnieuw toegang te geven tot nucleaire locaties.

Volgens Vance is er nog geen definitieve overeenkomst, maar zijn wel de voorwaarden gecreëerd om de komende weken verder te onderhandelen. Hij vergeleek het proces met het leggen van een fundament waarop later een volledig huis moet worden gebouwd.

Akkoord volgt op veertig dagen oorlog
De onderhandelingen werden gevoerd binnen het kader van het memorandum van overeenstemming dat Washington en Teheran vorige week ondertekenden.

Dat document volgde op een oorlog van veertig dagen, waarbij de conventionele militaire capaciteit van Iran zwaar werd getroffen. De afsluiting van de Straat van Hormuz zorgde daarnaast voor grote verstoringen op de internationale energiemarkten.

Na de gevechten volgde een wapenstilstand die meerdere keren werd geschonden. Daardoor bleef het onzeker of beide partijen voldoende vertrouwen konden opbouwen voor een duurzame regeling.

Onderhandelingen dreigden vast te lopen
Qatar en Pakistan speelden een centrale rol als bemiddelaars. De gesprekken kwamen zondag onder zware druk te staan nadat de Iraanse delegatie tijdelijk vertrok.

Aanleiding waren dreigementen van de Amerikaanse president Donald Trump om Iran opnieuw aan te vallen vanwege de steun van Teheran aan Hezbollah in Libanon. De bemiddelaars wisten beide partijen uiteindelijk terug aan tafel te krijgen.

Commissie voor politieke aansturing
Qatar en Pakistan verklaarden na afloop dat de gesprekken in een positieve en constructieve sfeer waren afgerond.

Er wordt een comité op hoog niveau opgericht dat politiek toezicht houdt op de verdere onderhandelingen. Onder dit comité komen afzonderlijke werkgroepen voor het nucleaire dossier, sancties en de oplossing van geschillen.

Communicatielijn voor Straat van Hormuz
Washington en Teheran bereikten ook overeenstemming over een rechtstreekse communicatielijn voor de Straat van Hormuz.

Deze verbinding moet de veilige doorgang van commerciële schepen ondersteunen en voorkomen dat incidenten of misverstanden opnieuw leiden tot verstoringen van de internationale scheepvaart.

Afspraken over Libanon
Daarnaast komt er een speciale deconflictiecel waarbij ook de Libanese regering betrokken wordt. Deze structuur moet toezien op het stoppen van militaire operaties in Libanon.

Het conflict tussen Israël en Hezbollah vormt een van de grootste risico’s voor het bredere vredesproces. De nieuwe cel moet voorkomen dat nieuwe gevechten de onderhandelingen tussen Iran en de Verenigde Staten ondermijnen.

Iran spreekt van grote vooruitgang
De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi leidde de delegatie samen met parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Qalibaf. Volgens Araghchi heeft het overleg grote vooruitgang opgeleverd.

Hij stelde dat er afspraken zijn gemaakt over uitzonderingen voor de export van Iraanse olie en petrochemische producten, het opheffen van blokkades, het vrijgeven van bevroren tegoeden en de start van een omvangrijk wederopbouwprogramma.

Araghchi noemde de deconflictiecel voor Libanon de eerste praktische test voor de nieuwe afspraken.

Inspecteurs mogelijk terug naar Iran
Het nucleaire programma van Iran blijft het belangrijkste geschilpunt. Volgens Vance vormt de terugkeer van inspecteurs van het Internationaal Atoomenergieagentschap een belangrijke eerste stap richting een permanente oplossing.

De inspecteurs hadden sinds Amerikaanse en Israëlische aanvallen in 2025 geen toegang meer tot verschillende belangrijke locaties.

Teheran tempert verwachtingen
Iran benadrukte dat het nucleaire dossier tijdens deze ronde slechts beperkt is besproken. Volgens woordvoerder Esmaeil Baqaei van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken moeten de inhoudelijke onderhandelingen hierover nog beginnen.

President Masoud Pezeshkian herhaalde dat Iran zijn recht op uraniumverrijking niet zal opgeven. Tegelijkertijd blijft Teheran ontkennen dat het van plan is een kernwapen te ontwikkelen.

Israël kritisch op diplomatiek traject
Israël volgt de onderhandelingen met grote terughoudendheid. De Israëlische krijgsmacht heeft aangegeven dat zij indien nodig actief zal blijven in Zuid-Libanon.

Legerchef Eyal Zamir stelde dat Hezbollah door eerdere aanvallen sterk is verzwakt. Volgens hem blijft Israël voorbereid om te voorkomen dat de organisatie haar militaire capaciteit opnieuw opbouwt.

De gevechten in Libanon hebben inmiddels aan meer dan 4.100 mensen het leven gekost.

Technische onderhandelingen gaan verder
Na het vertrek van de politieke delegaties blijven technische werkgroepen in Bürgenstock achter. Zij moeten de afspraken verder uitwerken en oplossingen vinden voor de moeilijkste dossiers.

Daarbij gaat het om de voorwaarden voor sanctieverlichting, de grenzen aan uraniumverrijking en de toekomstige veiligheidsrol van Iran en de Verenigde Staten in de regio.

Zestig dagen voor definitieve overeenkomst
De eerste politieke ronde heeft geleid tot nieuwe overlegstructuren en praktische afspraken over Libanon en de Straat van Hormuz. Toch blijven de verschillen over het nucleaire programma, sancties en regionale veiligheid groot.

De komende zestig dagen moeten duidelijk maken of de basis uit Zwitserland kan worden omgezet in een bindend vredesakkoord.