Irak werkt aan nieuw akkoord over Kirkuk-Ceyhan oliepijpleiding

Voor de Koerdische Regio blijft de pijpleiding een belangrijk dossier, zeker na eerdere discussies over olie-export, SOMO en de rol van Bagdad en Ankara.
Irak heeft een hoge commissie opgericht om een nieuw conceptakkoord voor de Kirkuk-Ceyhan oliepijpleiding voor te bereiden. De bestaande overeenkomst loopt in juli af, waardoor Bagdad en Ankara voor een belangrijk onderhandelingsmoment staan.
Onderhandelingen onder leiding van olieminister
Het Iraakse ministerie van Olie beschouwt de vernieuwing van het akkoord met Turkije als een belangrijk dossier. De nieuwe commissie staat onder leiding van de Iraakse minister van Olie en bestaat uit meerdere functionarissen van betrokken directoraten. Zij werken aan een gezamenlijke ontwerptekst die uiteindelijk door beide partijen kan worden aanvaard.
Akkoord uit 1973 loopt af
De huidige overeenkomst werd op 27 augustus 1973 gesloten en loopt op 27 juli 2026 af. Dat gebeurt nadat Ankara eerder besloot het bestaande pijpleidingakkoord met Irak te beëindigen.
In juli 2025 vaardigde de Turkse president Recep Tayyip Erdogan een decreet uit om het akkoord stop te zetten. Turkije wil een bredere overeenkomst waarin naast ruwe olie ook gas, elektriciteit en petrochemische samenwerking worden meegenomen.
Arbitragezaak zette druk op Ankara
De Turkse stap volgde na een arbitrage-uitspraak in Parijs, waarbij Irak in het gelijk werd gesteld. Turkije moest compensatie betalen vanwege schendingen van de overeenkomst uit 1973, die verband hielden met olie-export vanuit de Koerdische Regio zonder toestemming van Bagdad.
Na die uitspraak werd onder bemiddeling van de Verenigde Staten een tijdelijke regeling getroffen. Daardoor kon de Koerdische Regionale Regering olie exporteren via de Iraakse staatsoliemaatschappij SOMO.
Irak zoekt alternatieve exportroutes
De discussie over het pijpleidingakkoord komt op een moment waarop Irak zijn olie-export minder afhankelijk wil maken van één route. Regionale spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran hebben de kwetsbaarheid van bestaande exportkanalen duidelijk gemaakt.
Een conflict van bijna zes weken, dat op 28 februari begon en op 8 april eindigde met een staakt-het-vuren, leidde tot wederzijdse beperkingen tussen Washington en Teheran. Die situatie had grote gevolgen voor de Iraakse olie-export via de Straat van Hormuz.
Forse terugval in olie-export
Tijdens die periode daalde de export via de zuidelijke havens van Basra sterk. In april ging het om ongeveer 10 miljoen vaten, terwijl het maandelijkse gemiddelde vóór het conflict rond de 93 miljoen vaten lag.
Ook in maart was de daling fors zichtbaar. Irak exporteerde die maand 18,6 miljoen vaten olie, goed voor ongeveer 1,96 miljard dollar aan inkomsten. In februari lag dat nog boven de 99 miljoen vaten, met een opbrengst van 6,81 miljard dollar.
Productie sterk gedaald
Voor het conflict produceerden Irak en de Koerdische Regio samen ongeveer 4,5 miljoen vaten olie per dag. Inmiddels is die gezamenlijke productie gedaald tot minder dan 1,3 miljoen vaten per dag. Dat betekent een afname van ongeveer 3,2 miljoen vaten per dag.
De nieuwe gesprekken over de Kirkuk-Ceyhan pijpleiding kunnen daardoor een belangrijke rol spelen in de bredere Iraakse strategie om olie-export stabieler, flexibeler en minder kwetsbaar te maken.