Irak: ‘Geen weg terug’ bij ontwapening gewapende groepen

Premier Ali al-Zaidi heeft gewapende groepen tot eind september gegeven om hun wapens over te dragen.

De Iraakse regering zegt dat er geen weg terug is in haar beleid om alle wapens onder controle van de staat te brengen. Gewapende groepen hebben tot eind september de tijd om hun wapens over te dragen.

Premier Ali al-Zaidi heeft het terugdringen van wapens buiten de staat tot een van de belangrijkste doelen van zijn regering gemaakt. De kwestie is urgenter geworden door aanvallen van pro-Iraanse gewapende groepen vanuit Irak op andere landen.

Eind juli voerden de Verenigde Staten en Saudi-Arabië grootschalige luchtaanvallen uit op posities van pro-Iraanse groepen in Irak. Baghdad veroordeelde die aanvallen als een schending van de Iraakse soevereiniteit. Tegelijkertijd nam de druk op de regering toe om gewapende groepen beter onder controle te krijgen.

‘Er is geen weg terug’

Luitenant-generaal Saad Maan van de Iraakse Security Media Cell benadrukte vrijdag dat het beleid niet nieuw is. Het is volgens hem gebaseerd op een besluit van de Nationale Veiligheidsraad uit 2018.

Dat besluit heeft als doel om wapens uitsluitend bij officiële veiligheids- en militaire instellingen onder te brengen. Ook moeten vergunningen beter worden geregeld, illegale wapenhandel worden bestreden en wapens zonder vergunning worden ingezameld.

„De regering gaat hiermee door en er is geen weg terug”, zei Maan.

Volgens hem moet het beleid de veiligheid vergroten en het vertrouwen in staatsinstellingen versterken. Ook zou meer stabiliteit gunstig zijn voor de economie en investeringen.

Deadline blijft eind september

Premier Zaidi heeft gewapende groepen tot eind september gegeven om hun wapens onder staatscontrole te brengen.

Ook de State Administration Coalition, waarin de belangrijkste Iraakse politieke partijen samenwerken, bevestigde deze deadline deze week opnieuw.

De coalitie benadrukte daarbij dat Iraaks grondgebied niet gebruikt mag worden voor aanvallen op buurlanden. Irak mag volgens de partijen ook niet worden meegesleurd in regionale conflicten die niet in het belang van de bevolking zijn.

Na de deadline wil Baghdad harder optreden tegen gewapende activiteiten buiten het officiële veiligheidsapparaat.

Niet alle groepen werken mee

Verschillende gewapende facties hebben aangegeven bereid te zijn hun wapens over te dragen of zich los te maken van structuren binnen de Popular Mobilization Forces (PMF).

Andere invloedrijke groepen verzetten zich daartegen. Onder meer Kataib Hezbollah heeft duidelijk gemaakt niet van plan te zijn de wapens neer te leggen.

Daarmee staat de regering-Zaidi voor een belangrijke test. Het succes van het beleid hangt uiteindelijk af van de vraag of Baghdad ook daadwerkelijk kan optreden tegen groepen die weigeren mee te werken.

Ook wapens bij stammen aangepakt

De regering richt zich niet alleen op politieke en gewapende facties. Volgens Maan vormen wapens in handen van Iraakse stammen eveneens een belangrijk onderdeel van het probleem.

Stamconflicten waarbij zware wapens worden gebruikt, hebben in verschillende delen van Irak regelmatig tot doden en gewonden geleid.

Maan waarschuwde dat gewelddadige stamconflicten voortaan onder de Iraakse antiterrorismewet kunnen worden aangepakt.

Daarmee probeert de regering het principe breder toe te passen: wapengebruik moet uiteindelijk onder het gezag van de Iraakse staat vallen.