Iraanse en Koerdische organisaties vragen Tweede Kamer bezoek Reza Pahlavi in te trekken

Volgens de brief heeft een democratische toekomst voor Iran alleen kans van slagen als er ruimte is voor politieke pluraliteit, gelijke rechten, vrouwenrechten, religieuze vrijheid en erkenning van de verschillende nationale en culturele gemeenschappen in Iran.

Iraanse en Koerdische organisaties vragen Tweede Kamer bezoek Reza Pahlavi te heroverwegen

Een brede groep democratische organisaties en gemeenschappen van Iraanse afkomst in Nederland heeft de Tweede Kamer opgeroepen het voorgenomen bezoek van Reza Pahlavi op 6 juli te heroverwegen. In een gezamenlijke brief aan de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken spreken zij hun zorgen uit over het ontvangen van Pahlavi in het Nederlandse parlement.

Volgens de ondertekenaars gaat het verzoek niet om het beperken van de vrijheid van meningsuiting van Pahlavi. Zij benadrukken dat het vooral gaat om de symbolische betekenis van een ontvangst in de Tweede Kamer. Het parlement heeft volgens hen een bijzonder democratisch en moreel gezag. Wanneer een omstreden politieke figuur daar een podium krijgt, kan volgens de organisaties de indruk ontstaan dat hij parlementaire erkenning krijgt als vertegenwoordiger van de Iraanse bevolking.

De brief is ondertekend door een brede coalitie van organisaties, waaronder de Democratic Party of Iranian Kurdistan, Komala Party of Kurdistan, de Free Life Party of Kurdistan en de Kurdistan Freedom Party. Ook verschillende Baluchische, Arabische, Turkmeense, republikeinse, linkse en seculiere organisaties sluiten zich aan bij het verzoek.

De organisaties stellen dat Iran niet door één persoon, familie of politieke stroming kan worden vertegenwoordigd. Volgens hen bestaat Iran uit meerdere volkeren, talen, regio’s en politieke tradities. Zij waarschuwen daarom tegen het presenteren van Pahlavi als een mogelijke vertegenwoordiger van een toekomstig Iran.

In de brief wordt benadrukt dat de ondertekenaars zich verzetten tegen de Islamitische Republiek Iran en tegen de executies, repressie, discriminatie en onderdrukking door het huidige regime. Tegelijkertijd wijzen zij erop dat onderdrukking in Iran volgens hen niet pas in 1979 is begonnen. Ook onder de Pahlavi-monarchie werden politieke tegenstanders, minderheden, intellectuelen, arbeiders en democratische bewegingen volgens de organisaties onderdrukt, gevangengezet, verbannen of geëxecuteerd.

Voor onder meer Koerden, Baluchen, Arabieren, Azeri’s, Turkmenen, religieuze minderheden, republikeinen, linkse bewegingen en vrouwenorganisaties is deze geschiedenis volgens de brief geen afgesloten hoofdstuk. De naam Pahlavi roept bij veel mensen niet alleen herinneringen op aan een monarchie, maar ook aan censuur, veiligheidsdiensten en het uitschakelen van tegenstanders.

De organisaties uiten daarnaast zorgen over de toon en houding van delen van de pro-Pahlavi beweging. Zij verwijzen naar publieke uitingen waarin linkse, republikeinse en democratische krachten als vijanden worden neergezet. Ook wijzen zij op vijandigheid tegen nationale en etnische gemeenschappen die politieke erkenning en rechten vragen.

Volgens de ondertekenaars is het daarom onvoldoende om naast Pahlavi ook andere Iraanse stemmen te horen. Het probleem is volgens hen dat zijn aanwezigheid in de Tweede Kamer op zichzelf al kan worden gezien als symbolische erkenning van een politieke stroming zonder democratisch mandaat.

De organisaties waarschuwen dat de toekomst van Iran niet opnieuw gebouwd mag worden rond één persoon, één dynastie of één dominante identiteit. Een democratisch Iran vereist volgens hen politieke pluraliteit, gelijke rechten, vrijheid van organisatie en meningsuiting, vrouwenrechten, sociale rechtvaardigheid, religieuze vrijheid en erkenning van de verschillende nationale en culturele gemeenschappen in Iran.

Met hun brief vragen de organisaties de Tweede Kamer om het bezoek van Reza Pahlavi op 6 juli geen doorgang te laten vinden. Zij willen voorkomen dat het Nederlandse parlement wordt gebruikt voor de normalisering of legitimatie van een politieke stroming die volgens hen door grote delen van de Iraanse samenleving met wantrouwen wordt bekeken.

Volledige brief

Betreft: Verzoek tot heroverweging en intrekking van het bezoek van de heer Reza Pahlavi aan de Tweede Kamer op 6 juli

Geachte voorzitter,
Geachte leden van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,

Namens een gezamenlijke groep van democratische organisaties en gemeenschappen van Iraanse afkomst in Nederland richten wij ons tot u. Wij doen dat met respect voor de Nederlandse democratische instituties, maar ook met diepe bezorgdheid over het voornemen om de heer Reza Pahlavi op 6 juli in de Tweede Kamer te ontvangen.

Wij verzoeken u dringend dit besluit te heroverwegen en alle parlementaire en procedurele mogelijkheden te benutten om deze bijeenkomst geen doorgang te laten vinden.

Wij maken ons ernstige zorgen over meerdere gedocumenteerde gevallen waarin aanhangers van de heer Pahlavi bijeenkomsten hebben verstoord of aangevallen van Iraniërs die zich tegen het regime verzetten, maar niet bereid zijn de heer Pahlavi te steunen. In dit verband wijzen wij u op de berichtgeving van NOS van 19 april 2025. Het ontvangen van de heer Pahlavi in de Tweede Kamer kan dergelijk gedrag verder legitimeren en het gevaarlijke signaal afgeven dat intimidatie, druk en uitsluiting binnen de Iraanse oppositie worden genegeerd.

Ons verzoek gaat niet over het beperken van de vrijheid van meningsuiting van de heer Pahlavi buiten het parlement. Het gaat om iets wezenlijk anders. De Tweede Kamer is een staatsrechtelijk instituut met een bijzonder moreel en democratisch gezag. Wanneer een omstreden politieke figuur daar een podium krijgt, ontstaat onvermijdelijk de indruk van parlementaire erkenning, ook wanneer dat niet uitdrukkelijk zo wordt bedoeld.

De Tweede Kamer staat voor vrijheid, volksvertegenwoordiging, rechtsstatelijkheid, democratie en pluralisme. Juist daarom mag haar gezag niet worden ingezet om een politieke figuur het gewicht te geven van vertegenwoordiger van een volk dat hij niet vertegenwoordigt.

Iran heeft niet één stem. Iran bestaat uit meerdere volkeren, talen, regio’s en politieke tradities. Geen enkele persoon, familie of politieke stroming heeft het recht deze veelheid te vervangen door één verhaal over nationale eenheid of politieke redding.

Onze zorg komt niet voort uit een gewone politieke tegenstelling. Zij komt voort uit een lange en pijnlijke ervaring met autoritarisme, uitsluiting en onderdrukking in Iran. Velen van ons hebben geleden onder de Islamitische Republiek. Wij verzetten ons tegen dit regime, tegen zijn geweld, zijn executies, zijn discriminatie en zijn onderdrukking. Maar wij weten ook dat onderdrukking in Iran niet in 1979 is begonnen.

Ook tijdens de Pahlavi-monarchie werden politieke tegenstanders, nationale en etnische gemeenschappen, minderheden, arbeiders, intellectuelen en democratische krachten onderdrukt, gevangengezet, geëxecuteerd of verbannen. Voor veel mensen in Iran roept de naam Pahlavi geen herinnering op aan vrijheid, maar aan een autoritaire staat, veiligheidsdiensten, censuur en het uitschakelen van andersdenkenden.

Voor Koerden, Baluchen, Arabieren, Azeri’s, Turkmenen, religieuze minderheden, republikeinen, linkse krachten, vrouwenbewegingen en andere democratische krachten is deze geschiedenis geen afgesloten verleden. Zij leeft voort in families en in de collectieve herinnering van mensen die tot op vandaag vechten voor vrijheid, gelijkheid en erkenning.

De bezorgdheid beperkt zich echter niet tot het verleden. In publieke uitingen van delen van deze politieke stroming is een duidelijke vijandigheid zichtbaar tegenover linkse, republikeinse en democratische krachten. Die vijandigheid richt zich ook tegen nationale en etnische gemeenschappen die vragen om erkenning en politieke rechten.

Een concreet voorbeeld, gedocumenteerd in openbare bronnen en op sociale media, is de leus: “Marg bar se fased: mollah, chapi, mojahed” — vrij vertaald: “Dood aan de drie verdorvenen: mullahs, linksen en moedjahedien.” In januari 2023 deelde mevrouw Yasmine Pahlavi, echtgenote van de heer Pahlavi, deze leus op haar openbare Instagram-account.

Dit is geen gewone politieke kritiek. Het is taal die politieke tegenstanders in een vijandbeeld plaatst en gebruikmaakt van de retoriek van dood, uitsluiting en ontmenselijking.

Voor een parlement dat staat voor democratische rechtsstatelijkheid is dit geen detail. Een stroming die in haar publieke taal ruimte laat voor doodsretoriek tegen politieke tegenstanders, vijandigheid tegenover linkse, republikeinse en democratische krachten, en beschuldigingen van separatisme tegen nationale en etnische gemeenschappen, kan niet zonder meer worden ontvangen als mogelijke drager van een democratische toekomst voor Iran.

Daar komt bij dat de heer Pahlavi recentelijk heeft verklaard trots te zijn op zijn familie-erfenis en op alles wat zijn familie heeft gedaan. Zonder duidelijke erkenning van de repressie, censuur, gevangenschap, executies en uitsluiting die onder de Pahlavi-dynastie hebben plaatsgevonden, is een dergelijke uitspraak moeilijk te verenigen met een geloofwaardige democratische en mensenrechtelijke toekomstvisie.

Wanneer het Nederlandse parlement de heer Pahlavi een podium biedt, ontstaat de indruk dat hij als legitieme vertegenwoordiger van de Iraanse bevolking wordt ontvangen. Dat beeld is niet alleen feitelijk onjuist, maar ook pijnlijk voor velen die zowel slachtoffer zijn geweest van de Islamitische Republiek als van de autoritaire erfenis van de Pahlavi-dynastie.

Wij vragen u niet slechts om naast hem ook andere stemmen te horen. In dit geval is dat onvoldoende. Het probleem is niet alleen de afwezigheid van andere perspectieven. Het probleem is dat zijn aanwezigheid in de Tweede Kamer op zichzelf een vorm van symbolische erkenning geeft aan een politieke stroming die geen democratisch mandaat heeft om namens Iran te spreken.

Wij willen duidelijk zijn: deze brief is geen verdediging van de Islamitische Republiek. Integendeel. Wij willen het einde van dit regime en van zijn geweld, zijn executies, zijn discriminatie en zijn onderdrukking. Maar het einde van de Islamitische Republiek mag niet betekenen dat Iran terugkeert naar een andere vorm van autoritaire macht. De toekomst van Iran mag niet opnieuw worden gebouwd rond één persoon, één dynastie of één dominante identiteit.

Een werkelijk democratische toekomst voor Iran vereist meer dan regimeverandering. Zij vereist politieke pluraliteit, gelijke rechten, vrijheid van organisatie en meningsuiting, rechten van vrouwen, sociale rechtvaardigheid, religieuze vrijheid en erkenning van de rechten van de verschillende nationale en culturele gemeenschappen in Iran. Zonder deze principes bestaat het gevaar dat de ene vorm van onderdrukking slechts wordt vervangen door een andere.

Om die reden doen wij een dringend beroep op u om de bijeenkomst van 6 juli met de heer Reza Pahlavi in de Tweede Kamer niet door te laten gaan. Wij vragen u te voorkomen dat het Nederlandse parlement, als symbool van vrijheid en democratische volksvertegenwoordiging, wordt gebruikt voor de normalisering of legitimering van een politieke stroming die door grote delen van de Iraanse samenleving met ernstige twijfel en wantrouwen wordt bekeken, en waarvan het verleden en de publieke taal moeilijk te verenigen zijn met vrijheid, gelijkheid, democratische rechtsstatelijkheid en respect voor de diversiteit van Iran.

Met respect,

Een gezamenlijke groep van democratische organisaties en gemeenschappen van Iraanse afkomst in Nederland

Broad Solidarity for Freedom and Equality in Iran, comprising the following thirteen political parties and organizations:

– United Front of Balochistan – Iran (Republicans)
– Movement of Democratic and Secular Republicans of Federal Iran
– Bakhtiari and Lorestan Unity Party
– Democratic Solidarity Party of Ahwaz
– Democratic Party of Iranian Kurdistan (PDKI)
– Green Party of Iran
– Balochistan People’s Party
– Union of People’s Fedaian of Iran
– Council of Socialist Freedom Fighters
– Turkmen Sahra Cooperation Council
– Komala Party of Kurdistan
– 25 Shahrivar Group
– Solidarity Institution of Republicans for the Overthrow of the Islamic Republic

In addition:

– Supporters of the People’s Mojahedin Organization of Iran in the Netherlands
– Free Life Party of Kurdistan (PJAK)
– Kurdistan Freedom Party (PAK)