Iraakse olie-export zwaar geraakt door crisis rond Hormuz

Ondanks alternatieve routes en aanpassingen in de markt blijft Irak zwaar getroffen, terwijl de wereldwijde olievoorraden verder dalen en de kans op nieuwe prijsschokken aanwezig blijft

De Iraakse olie-export is volgens nieuwe handelsinformatie met tussen de 2,5 en 3 miljoen vaten per dag teruggevallen door de aanhoudende crisis in de Golf en de sluiting van de Straat van Hormuz. Daarmee blijft Irak zwaar getroffen, ondanks pogingen om via alternatieve routes toch een deel van de export op gang te houden.

Ook andere Golfstaten zoeken noodroutes
Naast Irak hebben ook Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten hun toevlucht gezocht tot andere exportmethoden om een volledige stilstand van de olie-uitvoer te voorkomen. Toch blijven de exportvolumes uit de regio duidelijk lager dan normaal, wat de druk op de energiemarkt hoog houdt.

Aanvankelijke vrees voor historische schok
Toen de oorlog met Iran uitbrak en Teheran aankondigde dat de Straat van Hormuz gesloten was, werd gevreesd voor een van de grootste verstoringen van de olievoorziening in de recente geschiedenis. In eerste inschattingen werd rekening gehouden met een verlies van 12 tot 15 miljoen vaten per dag aan niet-Iraanse Golfexport voor de wereldmarkt.

Olieprijzen schoten eerst hard omhoog
Die zorgen duwden de Brent-prijs begin maart richting de 120 dollar per vat. Sommige analisten waarschuwden destijds zelfs dat de olieprijs uiteindelijk tot 200 dollar per vat zou kunnen stijgen als de verstoring zou aanhouden.

Markt blijkt weerbaarder dan gedacht
Nieuwe gegevens tonen echter dat de oliestromen in de regio veerkrachtiger zijn gebleken dan aanvankelijk werd gevreesd. Volgens recente scheepvaartinformatie werd tussen begin april en 10 juni gemiddeld ongeveer 1,9 miljoen vaten per dag aan niet-Iraanse olie via exportkanalen in de Straat van Hormuz en de Golf van Oman verplaatst.

Alternatieve logistiek houdt export deels overeind
De export kon na de eerste schok gedeeltelijk herstellen doordat producenten alternatieve logistieke netwerken opzetten. Daarbij zouden Irak, Koeweit en de Emiraten aanzienlijke hoeveelheden olie hebben uitgevoerd via tankers die hun satellietvolgsystemen uitschakelden. Een deel van die transporten zou met Iran zijn afgestemd, andere niet.

Saudi-Arabië vangt ook een deel op
Tegelijk bleven de Saudische exporten via de Rode Zeehaven Yanbu een belangrijke rol spelen. Sinds maart lag die uitvoer gemiddeld tussen de 4 en 5 miljoen vaten per dag. Daarmee werd een deel van de druk op de Golfroute opgevangen.

Werkelijk tekort lager dan eerst gedacht
Hoewel eerdere schattingen uitgingen van een verlies van ongeveer 14 miljoen vaten per dag, denken sommige handelsbedrijven nu dat het echte tekort eerder rond de 5 tot 6 miljoen vaten per dag ligt. Dat komt doordat producenten in de regio manieren hebben gevonden om de export toch door te laten lopen.

Irak blijft hard getroffen
Volgens deze berekeningen blijft Irak een van de zwaarst geraakte landen. De Iraakse export zou nog altijd 2,5 tot 3 miljoen vaten per dag onder het normale niveau liggen. Voor Koeweit wordt het verlies geraamd op ongeveer 1,5 miljoen vaten per dag, terwijl Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten elk ongeveer 500.000 vaten per dag minder uitvoeren.

Andere factoren temperen druk op markt
Ook andere ontwikkelingen hebben de wereldmarkt voorlopig enigszins gestabiliseerd. Daaronder vallen hogere olie-exporten uit de Verenigde Staten, het vrijgeven van honderden miljoenen vaten uit internationale noodvoorraden en een zwakkere vraag uit China dan eerder werd verwacht.

Voorraden blijven intussen dalen
Toch waarschuwen analisten dat deze tijdelijke oplossingen niet onbeperkt houdbaar zijn. Wereldwijde olievoorraden blijven dalen, waardoor de kans op nieuwe prijsschokken groeit als de verstoringen langer aanhouden. Volgens recente inschattingen bewegen de voorraden in de grootste economieën richting het laagste niveau in meer dan twintig jaar.

Markt blijft kwetsbaar voor nieuwe schokken
Ook op belangrijke opslagpunten in de Verenigde Staten zijn de reserves gedaald. Daardoor wordt de markt gevoeliger voor logistieke knelpunten en plotselinge prijsstijgingen. De huidige situatie laat zien dat de energiemarkt zich voorlopig heeft aangepast, maar tegelijk steeds kwetsbaarder wordt als de crisis in de Golf blijft voortduren.