EU ziet geen basis of politieke wil om mee te vechten in oorlog met Iran
De Europese Unie wil niet betrokken raken bij de oorlog tussen de VS, Israël en Iran. Dat zei Kaja Kallas, vicepresident van de Europese Commissie, donderdag in gesprek met Rudaw. Volgens Kallas ontbreekt zowel de juridische basis als de politieke bereidheid bij lidstaten om militair in te stappen.
Kallas stelde dat het gebruik van geweld in feite maar twee routes kent: zelfverdediging of een mandaat via een resolutie van de VN-Veiligheidsraad. Omdat geen van beide op dit moment van toepassing is, is er onder lidstaten geen animo om deel te nemen aan de oorlog.
Focus lag op maritieme veiligheid, niet op escalatie
Kallas zei dat EU-ministers deze week vooral spraken over maritieme veiligheid en de bescherming van scheepvaartroutes, niet over militaire escalatie. Daarbij kwam de lopende EU-missie Operation Aspides aan bod, die in de Rode Zee is ingezet om scheepvaart te beschermen.
Geen akkoord om Aspides uit te breiden naar de Straat van Hormuz
Er was volgens Kallas wel discussie over de vraag of de missie ook richting de Straat van Hormuz zou moeten worden uitgebreid, maar daar was uiteindelijk geen steun voor. Ze zei dat er “geen wens” was om Aspides in Hormuz te laten opereren. Sommige lidstaten zouden bovendien hebben aangegeven dat ze niet zijn meegenomen in beslissingen rond het bredere conflict en dat de doelstellingen van de oorlog onduidelijk zijn.
Context: oorlog sinds 28 februari, aanhoudende aanvallen in de regio
Sinds 28 februari voeren de VS en Israël een grootschalige luchtcampagne tegen Iran. Washington en Tel Aviv stellen dat zij veel van Iran’s raket- en dronecapaciteit hebben geraakt, maar in de regio blijven projectielen en tegenaanvallen gemeld, waaronder richting Amerikaanse bases. Die dynamiek vergroot de druk op stabiliteit, ook voor Irak en de Koerdische Regio.
Latvië: geen NAVO-verzoek, geen formele bespreking
Los van de EU-lijn zei de Letse premier Evika Siliņa dat de NAVO de kwestie niet formeel heeft besproken en dat er geen verzoek is gekomen om steun of betrokkenheid. Volgens haar heeft Letland geen officiële vraag ontvangen en is er binnen de NAVO nog geen intern traject gestart over directe betrokkenheid.
‘Pas beoordelen bij officieel verzoek’
Siliņa stelde dat een eventuele NAVO-reactie altijd via interne consultaties verloopt en dat pas bij een officieel verzoek een inhoudelijke beoordeling volgt. Vooralsnog, zei ze, is zo’n verzoek er niet omdat de NAVO het onderwerp niet in dat kader heeft onderhandeld.
Voorzichtige westerse houding
De uitspraken van Kallas en Siliņa wijzen op een terughoudende westerse lijn: focus op veiligheid van scheepvaart en diplomatieke druk, zonder signalen dat de EU of de NAVO op korte termijn militair wil mee-eskaleren.
