Erdogan: Turkse inlichtingendiensten werkt aan versnelling van ontwapening PKK

>>> De DEM-partij waarschuwt dat vertraging het vredesproces kan ondermijnen, terwijl de PKK zelf spreekt van een bevroren traject. Foto: Reuters

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan heeft zaterdag verklaard dat de Turkse inlichtingendienst MIT werkt aan het versnellen van het ontwapeningsproces van de PKK. Volgens Erdogan blijft zijn regering vastbesloten om het proces voort te zetten en zal zij geen ruimte geven aan krachten die een einde van het conflict willen tegenhouden.

Vastberaden toon vanuit Erdogan
Tijdens zijn terugvlucht uit Kazachstan zei Erdogan dat er mensen zijn die bidden en werken voor het slagen van het proces, maar dat er ook partijen zijn die zich eraan storen. Hij maakte duidelijk dat zijn regering niet van plan is om tegenstanders van een terreurvrij Turkije hun zin te geven.

DEM-partij voert druk op
De uitspraken van Erdogan komen op een moment waarop de kritiek vanuit Koerdische politieke hoek juist toeneemt. De DEM-partij, die een bemiddelende rol speelt in de gesprekken tussen Ankara en de PKK, organiseerde gelijktijdige bijeenkomsten in onder meer Ankara, Istanbul en Amed om de regering op te roepen concrete stappen voor vrede te zetten.

Oproep om woorden om te zetten in daden
Tijdens een bijeenkomst in Ankara zei DEM-voorzitter Tuncer Bakirhan dat een mentaliteit die zelfs kleine stappen belemmert het vredesproces geen goed doet. Volgens hem hebben tientallen jaren conflict diepe wonden achtergelaten in Turkije en is het tijd om die weg van bloed en pijn achter zich te laten.

Conflict liet diepe sporen na
Bakirhan benadrukte dat vrijwel elk deel van het land is geraakt door verdriet, geweld en verlies. In zijn woorden moet de toekomst niet langer worden opgebouwd op bloed en lijden, maar op vrede en democratie. Daarmee probeerde hij het vredesproces opnieuw te presenteren als een maatschappelijk belang dat verder reikt dan partijpolitiek.

Nieuwe impuls sinds eind 2024
De huidige vredespoging kreeg eind 2024 opnieuw vaart door veranderende regionale verhoudingen en een nieuwe politieke opening. Een belangrijk keerpunt volgde in februari 2025, toen Abdullah Öcalan de PKK opriep om de wapens neer te leggen en zichzelf op te heffen. De PKK zei gehoor te hebben gegeven aan die oproep, hield een symbolische ontwapeningsceremonie en trok zich uit delen van het conflictgebied terug.

Botsende lezingen over de stand van zaken
Sindsdien lopen de lezingen van Turkse en Koerdische zijde echter steeds verder uiteen. Waar Erdogan en andere Turkse functionarissen volhouden dat het proces ondanks sabotagepogingen volgens plan verloopt, klinkt vanuit de DEM-partij en de PKK juist dat Ankara nog altijd geen tastbare politieke stappen heeft gezet.

PKK spreekt van bevroren proces
De kritiek werd eind vorige maand verder aangescherpt door Murat Karayilan, een hoge PKK-commandant. Volgens hem is het proces inmiddels door de Turkse staat bevroren. Hij verwees daarbij naar het laatste uitgebreide overleg op 27 maart tussen een staatsdelegatie, een delegatie van de DEM-partij en Öcalan, dat volgens hem grote verwachtingen had gewekt maar uiteindelijk niet leidde tot de gewenste doorbraak.

Parlementair vervolg blijft uit
In februari keurden Turkse parlementariërs nog een rapport goed dat een basis moest leggen voor de terugkeer van PKK-leden die afstand nemen van geweld. Dat document voorzag wel in maatschappelijke herintegratie, maar niet in amnestie. Sindsdien is er nog geen concreet wetgevend vervolg gekomen, waardoor de kritiek op Ankara verder is gegroeid.

Vertraging voedt wantrouwen
Volgens de DEM-partij dreigt het gebrek aan zichtbare vervolgstappen het momentum van het proces te ondermijnen. De waarschuwing is dat zonder politieke, juridische en praktische maatregelen het vertrouwen verder afbrokkelt, terwijl juist nu duidelijkheid nodig is over de volgende fase.

Nieuwe namen, oude kernvraag
Sinds de aankondiging van haar ontbinding in mei vorig jaar heeft de PKK zich ook onder nieuwe namen gepresenteerd, waaronder de Koerdische Vrijheidsbeweging en de Apoïstische Beweging. Toch blijft de kernvraag onveranderd: of de politieke wil aan beide kanten sterk genoeg is om het proces om te zetten in een blijvende regeling.

Spanning tussen hoop en stilstand
De woorden van Erdogan laten zien dat Ankara het ontwapeningsproces formeel nog altijd vooruit wil trekken. Tegelijk blijft vanuit Koerdische hoek de kritiek klinken dat de politieke uitvoering achterblijft. Daardoor balanceert het vredesproces opnieuw tussen hoop op een historische doorbraak en het risico op verdere stilstand.