Druk neemt toe rond keuze van nieuwe Iraakse premier

Binnen het sjiitische Coördinatiekader in Irak groeit de afstand tot het idee van een gezamenlijke compromiskandidaat om de impasse rond het premierschap te doorbreken. In plaats daarvan lijkt de aandacht steeds meer te verschuiven naar de huidige waarnemend premier Mohammed Shia’ al-Sudani als mogelijke kandidaat voor de vorming van een nieuwe regering.

Uitstel van overleg wijst op veranderende verhoudingen
Volgens politieke geluiden wijst het herhaaldelijk uitstellen van eerdere bijeenkomsten erop dat de poging om één breed gedragen kandidaat naar voren te schuiven steeds minder haalbaar wordt. Daarmee lijkt het kamp langzaam op te schuiven naar een scenario waarin de grootste fractie binnen het Coördinatiekader zelf de kandidaat bepaalt.

Sudani staat sterker door verkiezingsuitslag
De coalitie van Sudani behaalde bij de verkiezingen van november 46 zetels in het Iraakse parlement, dat in totaal uit 329 zetels bestaat. Daarmee kwam zijn blok naar voren als de grootste fractie in het parlement, wat zijn positie in het huidige debat over het premierschap verder versterkt.

Kandidatuur van Maliki blijft splijtzwam
In januari schoof het Coördinatiekader nog voormalig premier Nouri al-Maliki naar voren voor de functie. Die keuze leidde tot scherpe reacties en vergrootte de spanningen binnen het politieke veld. Maliki trok zich niet terug en bleef vasthouden aan zijn kandidatuur, wat de verdeeldheid binnen de sjiitische alliantie verder heeft verdiept.

Compromisnaam blijft rondgaan
Door die verdeeldheid wordt opnieuw gekeken naar andere namen die als tussenoplossing kunnen dienen. Een van de namen die in politieke kring blijft circuleren is Bassem al-Badri, hoofd van de Accountability and Justice Commission en gelieerd aan Maliki’s State of Law-coalitie.

Consensus nog niet volledig van tafel
Toch is het idee van een compromiskandidaat nog niet helemaal verdwenen. Binnen delen van het Coördinatiekader leeft nog altijd de opvatting dat een brede afspraak nodig blijft om verdere spanningen te voorkomen. Daarbij speelt mee dat Maliki zich officieel nog niet uit de race heeft teruggetrokken, waardoor de ruimte voor een definitieve keuze voorlopig beperkt blijft.

Bijeenkomst van maandag krijgt groot gewicht
De geplande bijeenkomst van maandag wordt daarom gezien als een belangrijk moment. Volgens de laatste signalen kwam die vergadering op verzoek van Sudani tot stand. De uitkomst ervan kan bepalend worden voor de vraag of Irak kiest voor een kandidaat uit de grootste fractie of toch opnieuw richting een compromisformule beweegt.

Verkiezing van president zet klok in werking
De druk op de sjiitische blokken is verder toegenomen sinds het Iraakse parlement vorige week Nizar Amedi van de PUK heeft gekozen tot president van Irak. Volgens de grondwet heeft de president vanaf zijn aantreden vijftien dagen om de grootste parlementaire fractie opdracht te geven een regering te vormen.

Tijd dringt voor Coördinatiekader
Daardoor blijft er voor het Coördinatiekader nog maar weinig tijd over om tot een gezamenlijke naam te komen. De alliantie moet volgens de huidige planning binnen enkele dagen duidelijk maken wie zij naar voren schuift voor het premierschap.

Maliki zoekt invloed via opvolger
Binnen de sjiitische verhoudingen speelt ook de vraag onder welke voorwaarden Maliki bereid zou zijn een stap opzij te zetten. Volgens politieke geluiden zou hij alleen ruimte willen maken als wordt afgesproken dat voormalige premiers buiten de race worden gehouden en hij zelf invloed krijgt op de keuze van een opvolger. In dat verband wordt opnieuw de naam van Basim al-Badri genoemd als een mogelijke kandidaat.

Beslissende fase voor regering in Bagdad
Irak lijkt daarmee een beslissende fase in te gaan in de vorming van een nieuwe regering. Of de keuze uiteindelijk valt op Sudani, op een compromisfiguur of op een andere naam, zal grote invloed hebben op het politieke evenwicht in Bagdad in de komende periode.