De Koerden van vandaag zijn niet de Koerden van gisteren
Door de hoofdredacteur van Koerdistan Vandaag
De geopolitieke ontwikkelingen in het Midden-Oosten brengen de Koerdische kwestie opnieuw naar de voorgrond. Volgens bronnen heeft de Amerikaanse president Donald Trump recent contact gezocht met Koerdische leiders uit Zuid-Koerdistan en met oppositieleiders uit Oost-Koerdistan die zich momenteel in Zuid-Koerdistan bevinden.
Wat er precies is besproken blijft onduidelijk. Analisten speculeren dat Washington opnieuw naar de Koerden kijkt als mogelijke bondgenoten in een bredere strategie rond Iran. Sommigen stellen dat de Verenigde Staten de Koerden opnieuw als grondtroepen zouden kunnen zien. Anderen gaan verder en suggereren dat Amerikaanse veiligheidsdiensten bereid zouden kunnen zijn om Koerdische strijdkrachten te ondersteunen.
Maar één realiteit wordt vaak vergeten in deze discussies: de Koerden van vandaag zijn niet meer de Koerden van gisteren.
Een geschiedenis van gebroken beloften
Het wantrouwen tegenover de Verenigde Staten komt niet uit het niets. De Koerdische geschiedenis zit vol momenten waarop grootmachten steun beloofden, maar uiteindelijk hun eigen belangen volgden.
De Koerden hebben herhaaldelijk gevochten aan de zijde van internationale coalities. Tijdens de strijd tegen ISIS stonden Koerdische Peshmerga en strijders uit verschillende delen van Koerdistan in de frontlinie. Zij betaalden daarvoor een zware prijs in bloed en offers.
Toch werden politieke beloftes over de toekomst van de Koerden vaak uitgesteld, afgezwakt of volledig genegeerd zodra de strategische belangen van de grootmachten veranderden.
Voor veel Koerden bevestigt dit een oude realiteit: internationale steun is zelden permanent.
Recente gebeurtenissen hebben het wantrouwen verdiept
Het wantrouwen werd opnieuw zichtbaar begin dit jaar toen Koerden massaal de straat op gingen om te protesteren tegen Amerikaanse plannen in Syrië. Veel Koerden beschuldigden Washington ervan groen licht te hebben gegeven aan Abu Mohammad al-Jolani en zijn krachten om Koerdische regio’s in Syrië over te nemen.
Voor veel Koerden voelde dit als een herhaling van een bekend patroon: eerst samenwerken met de Koerden wanneer zij nodig zijn, en daarna politieke compromissen sluiten met andere spelers in de regio.
Tijdens die protesten klonk overal dezelfde zin die al generaties lang een bitter deel van de Koerdische politieke realiteit samenvat:
“No friends but the mountains.”
Deze woorden zijn niet slechts een slogan. Het is een historische ervaring die diep in het collectieve geheugen van het Koerdische volk zit.
De Koerden zijn sterker en bewuster geworden
Maar er is iets veranderd.
De Koerden van vandaag zijn beter georganiseerd, militair sterker en politiek bewuster dan ooit. De Koerdische bewegingen in verschillende delen van Koerdistan hebben ervaring opgedaan, structuren opgebouwd en internationale aandacht gekregen.
De Peshmerga’s uit Oost-Koerdistan hebben bijvoorbeeld schouder aan schouder gevochten met de Peshmerga’s uit Zuid-Koerdistan tegen ISIS en milities zoals Hashd al-Shaabi. Deze gezamenlijke strijd heeft niet alleen militaire ervaring opgeleverd, maar ook een sterker gevoel van Koerdische solidariteit.
Daarom zullen de Koerden vandaag niet zomaar opnieuw in geopolitieke plannen stappen.
Samenwerking kan, maar niet zonder garanties
Dat betekent niet dat samenwerking met internationale machten onmogelijk is. Politiek is uiteindelijk gebaseerd op belangen.
Maar voor de Koerden is één les duidelijk geworden: steun moet gepaard gaan met duidelijke garanties.
Als de Verenigde Staten werkelijk de steun van de Koerden willen, dan moet die relatie gebaseerd zijn op wederzijdse belangen en concrete politieke afspraken over de rechten en veiligheid van het Koerdische volk.
Tegelijkertijd maken veel Koerden duidelijk dat zij niet willen dat Washington iemand als Reza Pahlavi aan de macht helpt, terwijl hij nu al harde taal gebruikt tegenover de Koerden en hun rechten. De Koerden hebben niet decennia lang gestreden om opnieuw onder een centralistisch systeem te vallen dat hun identiteit ontkent.
De Koerden maken bovendien één principe heel duidelijk: zij willen hun eigen land bevrijden, maar zij hebben geen ambitie om het land van anderen te bezetten. De strijd van de Koerden gaat over vrijheid, rechten en zelfbeschikking in Koerdistan, niet over expansie of het innemen van andermans grond.
Zonder zulke garanties blijft de scepsis groot.
Zoals een bekend Koerdisch gezegde luidt:
“Die vader is al lang dood die alles voor jullie deed.”
Met andere woorden: de Koerden zullen niet langer vechten of offers brengen zonder dat daar duidelijke politieke rechten en garanties tegenover staan.
