AKP-parlementariër: “Vervroegd vrijlating Öcalan bespreekbaar”
Een parlementariër van de regerende AKP zegt dat de parlementaire commissie die het vredestraject begeleidt, desnoods ook kan spreken over het toepassen van het zogeheten “recht op hoop” op PKK-leider Abdullah Öcalan. “Als het nodig is, zullen we Öcalans recht op hoop bespreken,” zei AKP-parlementslid Galip Ensarioğlu zaterdag tegen Rudaw.
Wat met ‘recht op hoop’ wordt bedoeld
Het “recht op hoop” is een juridisch uitgangspunt dat erop neerkomt dat een levenslange straf niet absoluut mag zijn: er moet in theorie altijd een mogelijkheid bestaan op herziening en uiteindelijke vrijlating. Bemiddelaars in het proces, waaronder de pro-Koerdische DEM Partij, pleiten er al langer voor om dit principe ook voor Öcalan te laten gelden.
Öcalan al sinds 1999 vast op İmralı
Öcalan, inmiddels 75 jaar, zit sinds zijn arrestatie in 1999 gevangen op het eiland İmralı in de Zee van Marmara. In de afgelopen maanden kreeg hij, in de context van hernieuwde gesprekken met de Turkse staat, opvallend meer toegang tot bemiddelaars, familieleden en advocaten dan voorheen het geval was.
Parlementaire commissie moet proces juridisch verankeren
Eerder dit jaar richtte Türkiye een parlementaire commissie op met 51 leden. Die commissie moet een juridische basis uitwerken voor gesprekken tussen Ankara en de PKK, met als doel een conflict dat al decennia duurt politiek te beëindigen. Eind november bezocht de commissie Öcalan en meldde zij na afloop dat er “positieve resultaten” waren geboekt.
Consultaties afgerond, rapporten worden nu bestudeerd
Volgens Ensarioğlu bevindt de commissie zich nu in een fase waarin zij de input van partijen verwerkt. Hij stelde dat de commissie alle betrokkenen heeft aangehoord en dat meerdere partijen hun rapporten inmiddels hebben ingediend. “De commissie heeft naar alle partijen geluisterd en sommige partijen hebben hun rapporten ingediend. Nu is de commissie bezig met het lezen van de rapporten van alle partijen,” zei hij. Het eindrapport zou binnenkort gereed moeten zijn en begin volgend jaar aan het parlement worden voorgelegd.
Bahçeli zette in oktober 2024 het thema op scherp
De mogelijkheid van “recht op hoop” voor Öcalan werd in oktober 2024 ook al publiek besproken door MHP-leider Devlet Bahçeli, een belangrijke bondgenoot van president Recep Tayyip Erdoğan. Bahçeli suggereerde toen dat Öcalan hiervoor in aanmerking zou kunnen komen en koppelde dat aan een oproep om de PKK te laten ontbinden. Die uitlatingen gaven de daaropvolgende vredesinspanningen extra politieke vaart.
Van oproep tot ontbinding naar concrete stappen
Het vernieuwde traject kreeg verdere impuls in februari, toen Öcalan zijn aanhangers opriep de wapens neer te leggen en de organisatie op te heffen. De PKK ging daar in mei op in door haar gewapende structuur formeel te beëindigen. Nadien zette de beweging, die zich volgens de tekst tijdelijk herpositioneerde als de “Koerdische Vrijheidsbeweging”, aanvullende stappen die het proces moesten ondersteunen, waaronder het terugtrekken van strijders uit het strategische gebied rond Mount Zap.
Achtergrond: oorsprong en status van de PKK
De PKK werd in 1978 opgericht met als oorspronkelijke doel een onafhankelijke Koerdische staat. In de loop der jaren verschoof de inzet meer richting politieke en culturele rechten. Türkiye en verschillende westerse regeringen classificeren de PKK als een terroristische organisatie. Binnen de huidige politieke dynamiek in Ankara blijft de vraag hoe het juridisch en politiek kader rond Öcalan wordt vormgegeven een van de meest gevoelige dossiers in het bredere vredestraject.
